I mbani në dorë dhe s’i gjeni dot: Ja pse humbasim gjithmonë çelësat
I mbani në dorë dhe s’i gjeni dot: Ja pse humbasim gjithmonë çelësat
Një shall që varet nga xhepi i palltos dhe dorezat e harruara në një kafene janë vetëm disa nga shembujt se si kemi më shumë mundësi për të humbur gjëra në dimër. Kjo përfshin momentet kur nuk mund t’i gjesh çelësat në shtëpi ose ato situata frustruese kur kërkon telefonin celular, duke thënë: “Oh, e kisha në dorë pak më parë!”.
“Duhet të di si ta mbaj mend atë që duhet ta mbaj mend, por për momentin thjesht nuk mendon se do të harrosh asgjë”, tha McDaniel, profesor emeritus i shkencave psikologjike dhe të trurit në Universitetin e Uashingtonit në St. Louis.
Për fat të mirë, ka strategji që mund t’ju ndihmojnë të ndaloni humbjen e gjërave.
Daniel L. Schacter, profesor i psikologjisë në Universitetin e Harvardit dhe autor i librit “Shtatë mëkatet vdekjeprurëse të kujtesës”, thotë se humbja e gjërave është diçka ndaj së cilës jemi të gjithë të prirur, në shkallë të ndryshme. Varet nga rrethanat në jetën tonë që na shpërqendrojnë nga momenti i tashëm.
Në vend të një humbjeje të kujtesës, problemi mund të jetë një “shkëputje midis kujtesës dhe vëmendjes”, shpjegoi Schacter. Sipas hulumtimeve dhe përvojës personale, kjo është ajo që është përgjegjëse për shumë humbje të kujtesës që rezultojnë në humbjen e objekteve.
Kujtesa në tru ndodh në tre faza: kodimi, ruajtja dhe rikthimi. Schacter e krahason humbjen e çelësave me shoferët që mbërrijnë shëndoshë e mirë në destinacionin e tyre, por nuk kanë kujtesë se si kanë mbërritur atje. Në të dyja rastet, veprimi nuk ishte koduar siç duhet sepse njerëzit po mendonin për diçka tjetër, gjë që e bën të vështirë për ta kujtuar më vonë.
“Kërkon pak përpjekje njohëse. Në momentin e kodimit, duhet ta drejtosh vëmendjen tënde në mënyrë të vetëdijshme”, tha Schacter.
Një nga strategjitë më të mira është të krijoni rutina. Nëse i lini gjithmonë sende të caktuara në të njëjtin vend, nuk do të keni nevojë të mbani mend vazhdimisht se ku janë. Schacter sugjeron të identifikoni sendet që humbisni më shpesh, si telefoni, portofoli ose çelësat, dhe të krijoni një zakon të qartë dhe të qëndrueshëm për to.
Një teknikë tjetër e dobishme quhet “përpunim”. McDaniel shpjegon se truri kujton më mirë kur ka më shumë informacion për të lidhur. Një mënyrë praktike është të thuash me zë të lartë se ku e ke lënë një send, veçanërisht nëse është diçka që nuk e përdor rregullisht.
“Të folurit me zë të lartë krijon kodim më të mirë sepse të detyron të kushtosh vëmendje, ndërkohë që krijon edhe kujtime më të pasura”, tha McDaniel.
Një formë ekstreme e kësaj teknike është e ashtuquajtura “pallati i kujtesës”, ku vizualizoni një mjedis të njohur dhe e shoqëroni objektin me një vendndodhje dhe arsye specifike. Në këtë mënyrë, edhe nëse nuk kujtoheni menjëherë ta merrni objektin, do ta mbani mend më lehtë se ku e keni lënë.
Nëse vini re se po humbni gjëra shumë më shpesh se më parë, dhe kjo shoqërohet me probleme të tjera të kujtesës që po prishin funksionimin e përditshëm, Schacter këshillon të kërkoni ndihmë mjekësore.
