Nga njëra anë, është e vërtetë: alkooli patjetër mund t’ju ndihmojë të flini. Varësisht se sa gota birrë, verë apo raki dikush ka tentuar të “lajë” stresin në fund të ditës së punës, gjysma e parë e natës mund të ndihet si në gjendje kome.
Alkooli hyn në gjak përmes stomakut dhe ka dy mënyra: shkon në mëlçi dhe në tru. Në tru, alkooli fillimisht shkakton lirimin e serotoninës dhe dopaminës – ndjenjat e shpërblimit dhe relaksimit janë të dukshme. Alkooli vepron si qetësues dhe nxit gjumin nëpërmjet të ashtuquajturve neurotransmetues.
Megjithatë, ky proces përfundon pas rreth katër deri në pesë orë. Që nga ai moment, ne flemë dukshëm më keq ose edhe zgjohemi.
“Kjo ndodh sepse alkooli shpërbëhet në acetaldehid në trup”, shpjegon gastroenterologu dhe studiuesi i alkoolit Helmut Seitz.
Acetaldehidi në tru çliron adrenalinën dhe hormonin e stresit kortizol.
“E gjithë kjo çon në zgjimin dhe shpesh të mos mund të flini përsëri”, thotë Seitz.
Qoftë verë, birrë apo raki – alkooli që përmban na prish gjumin. Megjithatë, pijet alkoolike me cilësi të ulët mund t’i përkeqësojnë gjërat.
“Vera e lirë mund të përmbajë substanca shtesë që mund të shkaktojnë nauze dhe dhimbje koke dhe të na vështirësojnë ditën e nesërme.
Por edhe pija alkoolike e cilësisë më të lartë kthehet në acetaldehid helmues në trup. Nxitimi i mëpasshëm i adrenalinës dhe kortizolit nuk na zgjon domosdoshmërisht, por prish të ashtuquajturat faza të gjumit REM. Sa më pak varet nga cilësia e alkoolit dhe më shumë nga sasia.
“Sa më e lartë të jetë doza e alkoolit, aq më i madh është ndërprerja e fazës së gjumit REM në gjysmën e dytë të natës”, shpjegon Henrik Oster, profesor i neurobiologjisë në Universitetin e Lübeck. Si rregull, cilësia e gjumit përkeqësohet ndjeshëm nga rreth 0.2 në 0.3 ppm në gjak, thotë Oster.
Dhe kur arrihet ai nivel i alkoolit në gjak, varet nga faktorë të ndryshëm: gjinia, masa dhe pesha e trupit, nëse stomaku është bosh apo plot apo nëse merren disa medikamente. Megjithatë, zbatohet rregulli i përgjithshëm: arrini shpejt 0.2 ppm, zakonisht mjaftojnë dy gota verë.
Fazat e gjumit REM konsiderohen faza aktive të gjumit. Ne ëndërrojmë dhe lëvizim jo vetëm sytë, por edhe të gjithë trupin. Si dhe pse ëndërrojmë – ende nuk dihet.
Por ajo që është e sigurt është se fazat e gjumit REM janë vendimtare për shëndetin tonë fizik dhe mendor. Për foshnjat, gjumi REM përbën një pjesë të madhe të gjumit – i cili është i rëndësishëm për zhvillimin e trurit të të voglit. Gjatë këtyre fazave, pjesë të tjera të trurit aktivizohen sesa kur jemi zgjuar.
“Alkooli e shtyp gjumin REM”, thotë Oster. Njerëzit, gjumi REM i të cilëve është ndërprerë rregullisht, kanë vështirësi në përqendrim dhe probleme me kujtesën. Sipas një studimi të vitit 2020, gjumi i shqetësuar REM shoqërohet gjithashtu me një shkallë më të lartë të vdekshmërisë.
Sipas Seitz, gjumi është gjëja e parë që përmirësohet ndjeshëm kur dikush lë alkoolin.
“Bëhesh më i relaksuar, më i ekuilibruar dhe më i aftë për të përballuar ditën. Dhe kjo do t’ju përshtatet.”
