Qeveria e Brazilit ka filluar të largojë mijëra njerëz jo-indigjenë nga dy territore indigjene, një veprim që do të prekë mijëra që jetojnë në zemër të pyjeve tropikale të Amazonës.
Agjencia braziliane e inteligjencës ABIN tha në një deklaratë se qëllimi është kthimi i tokave të Apitereva dhe Trincheira Bacaya në shtetin e Parasë tek popujt origjinalë. Nuk u tha nëse dëbimi i jo-indigjenëve ishte plotësisht paqësor apo jo, raporton Guardian .
Territoret janë të vendosura rreth komunave të Sao Felix do Xingu, Altamira, Anapu dhe senatorit Jose Porfirio në shtetin e Pará. Qeveria braziliane tha se Gjykata e Lartë dhe gjyqtarë të tjerë kishin urdhëruar operacionin.
/ Foto EPA-EFE/ANDRE COELHO
Grupet indigjene vlerësojnë se më shumë se 10,000 njerëz jo-indigjenë jetojnë në të dy territoret. ABIN raportoi se rreth 2,500 njerëz indigjenë jetojnë në 51 fshatra brenda.
“Prania e të huajve në tokat indigjene kërcënon integritetin e popujve indigjenë dhe shkakton dëme të tjera, siç është shpyllëzimi,” tha agjencia në deklaratën e saj.
Ai shtoi se rreth 1,600 familje jetonin ilegalisht në rajon, me disa të përfshirë në aktivitete të paligjshme si blegtoria dhe nxjerrja e arit. “Ata gjithashtu shkatërrojnë bimësinë vendase.”
Sipas të dhënave zyrtare, territori i Apiterevas ka pasur shpyllëzimin më të madh se çdo vend indigjen në Brazil në katër vitet e fundit. Pamjet e marra nga mediat lokale dhe të shpërndara në mediat sociale në shtator treguan qindra njerëz jo-indigjenë që jetonin në një qytet të sapondërtuar plot me restorante, bare dhe kisha thellë në vendin e Parakanës.
Autoritetet e tjera të përfshira në goditjen e së hënës përfshinin Ministrinë e Popujve Indigjenë të Brazilit, agjencinë e mbrojtjes së mjedisit IBAMA, policinë federale dhe forcat e armatosura, ndër shumë të tjera. Disa nga këto organe kishin kompetenca të kufizuara dhe bënë pak për të mbrojtur territoret indigjene gjatë administratës së ekstremit të djathtë të ish-presidentit Jair Bolsonaro midis 2019 dhe 2022.
Presidenti brazilian Luiz Inacio Lula da Silva filloi rindërtimin e agjencive të mbrojtjes së mjedisit dhe krijoi tetë zona të mbrojtura për indigjenët. Menjëherë pasi filloi administrata e tij, qeveria e tij dëboi mijëra minatorë ari nga territori i gjerë indigjen i Yanomami në shtetin verior të Roraima.
Autoritetet shtetërore dhe federale këtë vit hoqën gjithashtu pronarët e tokave nga territori i Alto Rio Guama. Ata kërcënuan se do të dëbonin me forcë kolonët që nuk arritën të largoheshin dhe premtuan të eliminonin rrugët hyrëse dhe instalimet e pahijshme. Pothuajse të gjithë banorët e paligjshëm janë larguar vullnetarisht.
Shkelja në territore të tilla në vitet e fundit e shtyu Gjykatën e Lartë të Brazilit të enjten të forconte të drejtat e tokës indigjene duke mohuar një padi të mbështetur nga fermerët që kërkuan të bllokonin grupin indigjen nga zgjerimi i madhësisë së pretendimeve të tij territoriale.
Në çështjen përpara gjykatës, shteti i Santa Catarina argumentoi se data kur u shpall kushtetuta e Brazilit – 5 tetor 1988 – duhet të jetë afati përfundimtar për popujt indigjenë që ose të pushtojnë fizikisht tokën ose të luftojnë ligjërisht për të ripushtuar territorin. Nëntë nga 11 gjyqtarët e Gjykatës së Lartë të Brazilit vendosën kundër këtij argumenti, një vendim që ka implikime kombëtare.
