Gjysma e zjarreve më shkatërruese në botë kanë ndodhur në dekadën e fundit

Një studim i ri që analizon frekuencën e zjarreve në pyje në të gjithë botën dhe koston e dëmit që ato shkaktojnë, zbulon se zjarret në pyje po bëhen gjithnjë e më shkatërruese dhe të kushtueshme.

Ndryshimi i klimës po e bën mjedisin natyror më të prekshëm ndaj zjarreve. Studimi, i botuar në revistën Science , tregon se zjarret janë bërë më të shpeshta dhe dëmtuese gjatë 44 viteve të fundit.

Zjarri është një proces natyror dhe luan një rol të rëndësishëm në shëndetin e ekosistemeve. Por ndryshimi i klimës, menaxhimi i dobët i tokës dhe zgjerimi i popullsisë në zonat e prirura ndaj zjarreve po e rrisin rrezikun. Zjarre të tilla po bëhen më vdekjeprurëse dhe të kushtueshme.

Kjo verë ka sjellë dëme rekord nga zjarret në të gjithë kontinentin evropian. Jo të gjitha vendet janë goditur njësoj: Spanja dhe Portugalia kanë raportuar dëmet më të mëdha, të nxitura nga zjarre me “intensitet të paparë”.

Çfarë tregoi analiza?

Studimi i ri analizoi bazat e të dhënave globale të fatkeqësive nga viti 1980 deri në vitin 2023. Studiuesit identifikuan zjarret e mëdha në pyje – ato që shkaktuan 10 ose më shumë viktima, ose ishin ndër 200 zjarret më të mëdha për nga dëmi ekonomik në raport me PBB-në e një vendi.

Analiza zbuloi se në nivel global, zjarret po bëhen më të shpeshta dhe të kushtueshme me kalimin e kohës. Pothuajse gjysma e zjarreve më shkatërruese në periudhën e analizuar ndodhën në dekadën e fundit. Arsyeja për këtë i atribuohet kushteve gjithnjë e më ekstreme të motit që shoqërohen me zjarret në rajone të cenueshme dhe me popullsi të dendur.

Si po shkon Europa?

Ngjashëm me trendin global, numri i zjarreve dhe kostot e tyre në Evropë janë rritur ndjeshëm në 10 vitet e fundit.

Zjarret katastrofike janë përqendruar kryesisht në rajone të caktuara. Studimi tregon se pyjet mesdhetare janë ndër më të prekurat. Këto biome patën 6.7 herë më shumë zjarre sesa pritej bazuar në madhësinë e popullsisë.

Edhe pse Amerika e Veriut pati rritjen më të madhe të humbjeve absolute ekonomike, Evropa u godit gjithashtu nga disa “miliarda ngjarje” – zjarre që shkaktuan dëme që tejkalonin një miliard dollarë amerikanë.

Si mund të përgatiten vendet?

Ky studim thekson se sa e rëndësishme është që vendet të përshtaten me rreziqet në rritje të zjarreve, veçanërisht pasi ato ndodhin gjithnjë e më shumë në periferi të zonave urbane.

BE-ja është zotuar të rrisë kapacitetin e saj të zjarrfikjes, duke dërguar ekipe në rajonet më të cenueshme. Por, siç raportoi Euronews në shtator, aktivistët dhe shkencëtarët thonë se qeveritë ende nuk po i japin përparësi parandalimit.

Parandalimi dhe përshtatja janë thelbësore

Autorët e studimit theksojnë se menaxhimi i zjarreve duhet të jetë proaktiv, duke përdorur djegien e kontrolluar për të zvogëluar lëndën djegëse. Nevojiten gjithashtu programe për të mbështetur komunitetet e prekura nga zjarret.

“Duhet të zhvillohen strategji për të zvogëluar numrin e viktimave përmes evakuimeve më efektive, veçanërisht për grupet socialisht të cenueshme që janë në rrezik më të madh. Gjithashtu duhet të projektohen struktura rezistente ndaj zjarrit dhe zona të sigurta ku njerëzit mund të strehohen në vend”, shkruajnë autorët.