Zbardhet misteri i cunamit prej 200 metrash që bëri që Toka të vibronte për 9 ditë

Gjithçka filloi me shkrirjen e akullnajave, të cilat shkaktuan një rrëshqitje të madhe dheu në Grenlandë shtatorin e kaluar, duke shkaktuar një megatsunami prej rreth 200 metrash. Pastaj ndodhi diçka e pashpjegueshme – planeti ynë u trondit nga një dridhje misterioze për 9 ditë.

Dhjetra shkencëtarë në mbarë botën u përpoqën të zbulonin se çfarë ndodhi saktësisht vitin e kaluar. Tani ata kanë dalë me një përgjigje dhe paralajmërojnë se Arktiku po hyn në “ujërat e paeksploruar” për shkak të ndryshimeve klimatike.

Kur sizmologët filluan të regjistrojnë dridhje të pazakonta dhe të gjata shtatorin e kaluar, ata menduan se mund të ishte një mosfunksionim i instrumentit.

“Nuk ishte në fakt një orkestër e pasur me nota të larta dhe gjëmime që mund të prisnit nga një tërmet, por më shumë si një gumëzhitje monotone”, tha për CNN sizmologu Stephen Hicks nga University College London.

“Sinjalet e tërmetit zgjasin për disa minuta dhe ky zgjati nëntë ditë. Ne ishim të hutuar, nuk kemi parë një gjë të tillë më parë”, shtoi ai.

Sizmologët gjurmuan sinjalin në Grenlandën Lindore, por nuk ishin në gjendje të përcaktonin vendndodhjen e saktë të burimit. Kështu ata kontaktuan kolegët në Danimarkë, të cilët kishin marrë raporte për një cunami pas një rrëshqitjeje dheu në rajonin e Fjordit Dixon.

Pas kësaj, pati një bashkëpunim njëvjeçar mes 68 shkencëtarëve nga 15 vende, të cilët për të zgjidhur enigmën analizuan në detaje të gjitha të dhënat e mundshme sizmike dhe satelitore, si dhe simulimet e valëve të cunamit.

“Ekziston një i ashtuquajtur rrezik kaskadë dhe gjithçka filloi me ndryshimet klimatike të shkaktuara nga njerëzit,” tha sizmologu danez Christian Svennevig.

Në rrëzë të një mali të madh që ngrihet 1200 metra mbi fiord Dixon, ndodhet një akullnajë që ka vite që po shkrihet ngadalë.

Ndërsa akullnaja u tërhoq, mali u bë gjithnjë e më i paqëndrueshëm, përpara se të shembej më 16 shtator të vitit të kaluar. Gjatë procesit, mjaft gurë, gurë dhe mbeturina ranë në ujë për të mbushur 10,000 pishina olimpike.

Pasoi një megatsunami, një nga më të mëdhenjtë në historinë e kohëve të fundit, dhe prodhoi një valë që mbeti e bllokuar në fjordin e ngushtë për më shumë se një javë, duke u spërkatur përpara dhe mbrapa çdo 90 sekonda. Duke vepruar kështu, dridhjet u ndjenë në të gjithë planetin; sinjali udhëtoi nga Grenlanda në Antarktidë për rreth një orë.

Fenomeni seiche i referohet lëvizjes ritmike të valës në një hapësirë ​​të mbyllur, si kur uji lëviz përpara dhe mbrapa në një vaskë ose gotë. Edhe pse ne e dinim tashmë për këtë fenomen, shkencëtarët nuk e dinin se mund të zgjaste kaq gjatë.

“Nëse do të kisha thënë një vit më parë se një seiche mund të zgjaste nëntë ditë, kolegët e mi do të tundnin kokën dhe do të kishin thënë se ishte e pamundur,” thotë Svennevig.

Për fat të mirë, askush nuk u lëndua gjatë megatsunamit, megjithëse shkatërroi trashëgiminë kulturore shekullore dhe dëmtoi një bazë të zbrazët ushtarake. Por kjo është një zonë në itinerarin e anijeve turistike dhe nëse ndonjë prej tyre do të kishte qenë aty në kohën e cunamit, do të kishte pasoja katastrofike.

“Grenlanda Lindore nuk ka pasur kurrë më parë rrëshqitje dheu dhe cunami si ky”, tha Svennevig.

Ndërsa Arktiku ngrohet, megatsunami mund të ndodhë më shpesh. Në qershor 2017, katër persona humbën jetën nga një cunami në veriperëndim të Grenlandës.

Fenomenet natyrore kanë filluar të jenë të pazakonta, duke treguar se si po ndryshon bota. Kjo është një shenjë se ndryshimi i klimës po i shtyn sistemet natyrore në ujërat e paeksploruar”, tha Svennevig.

Hulumtimi Një cunami i krijuar nga rrëshqitja e gurëve në një fjord të Groenlandës ra në Tokë për 9 ditë u botua në revistën Science.