Gjysma e amerikanëve tashmë bisedojnë rregullisht me ChatGPT, Gemini, Copilot ose Claude – shumë prej tyre për gjëra shumë më intime sesa një kërkim i thjeshtë në Google. Problemi? Ajo që u thoni këtyre “miqve dixhitalë” nuk zhduket pasi e mbyllni bisedën. Huffington Post pyeti analistët e privatësisë dhe ata identifikuan pesë kategori informacioni që nuk duhet të përfundojnë kurrë në një dritare bisede.
Pse bisedat me inteligjencën artificiale nuk janë aq private sa mendoni
Një studim nga Instituti Stanford për IA të Përqendruar te Njeriu analizoi politikat e privatësisë të gjashtë kompanive kryesore të chatbot-eve të IA-së – OpenAI, Google, Anthropic, Amazon, Meta dhe Microsoft. Gjetjet janë të qarta: të gjitha kompanitë e analizuara përdorin bisedat e përdoruesve si parazgjedhje për të trajnuar dhe përmirësuar modelet e tyre, dhe disa i ruajnë këto të dhëna për një kohë të pacaktuar.
Problemi është se njerëzit shpesh nuk janë të vetëdijshëm se sa thellë është ngulitur ky informacion në sistem. Shumë modele gjuhësore trajnohen ose akordohen me të dhënat e përdoruesit, që do të thotë se bisedat mund të kontribuojnë drejtpërdrejt ose tërthorazi në sjelljen e ardhshme të modelit, shpjegon eksperti i sigurisë kibernetike George Kamide.
Ekziston gjithashtu një kurth psikologjik pse njerëzit ndajnë më shumë sesa duhet. Ndryshe nga kërkimi standard, chatbot-et ofrojnë një dialog që ndihet njerëzor dhe nxit natyrshëm besimin. Kjo mund të krijojë një ndjenjë të rreme sigurie, e cila nga ana tjetër i bën njerëzit më të gatshëm të ndajnë informacione personale me një chatbot sesa me një mjet kërkimi statik, thotë Ashley Kasovan e Shoqatës Ndërkombëtare të Profesionistëve të Privatësisë (IAPP).
1. Të dhëna personale identifikimi
EMBG, numri i pasaportës, leja e drejtimit, data e lindjes, adresa, numri i telefonit — të gjitha këto detaje janë një “biletë e artë” për vjedhjen e identitetit nëse bien në duar të gabuara. Edhe nëse platforma pretendon se i redakton ose anonimizon të dhëna të tilla, është më e sigurt të mos i futni fare.
2. Informacion financiar
Numrat e llogarive bankare dhe të investimeve, detajet e kartave të kreditit, kodet CVV — këto janë informacione që nuk duhet të shfaqen kurrë në bisedë. Nëse dëshironi këshilla mbi buxhetimin ose çështjet tatimore, kjo është në rregull — por numrat specifikë të llogarive tuaja duhet të lihen jashtë bisedës.
3. Dokumentacioni mjekësor dhe shëndetësor
Shumë njerëz përdorin inteligjencën artificiale për të “përkthyer” një rezultat laboratori ose për të marrë një mendim të shpejtë mbi një simptomë. Problemi është se chatbot-et nuk i nënshtrohen të njëjtave ligje për mbrojtjen e të dhënave mjekësore që zbatohen për mjekët dhe spitalet. Nëse ende dëshironi ndihmë me një dokument mjekësor, ekspertët rekomandojnë së pari të hiqni ose redaktoni çdo informacion personal të identifikueshëm përpara se të ngarkoni dokumentin.
4. Fjalëkalimet dhe detajet e hyrjes
Asnjë shërbim legjitim nuk ju kërkon fjalëkalimin përmes një dritareje bisede — madje as asistentët e inteligjencës artificiale. E njëjta gjë vlen edhe për “pyetjet e sigurisë” si mbiemri i vajzërisë së nënës suaj ose emri i kafshës suaj të parë shtëpiake, pasi ato shpesh përdoren për të rikuperuar fjalëkalimet e harruara.
5. Informacion konfidencial i punës
Nëse po përdorni ChatGPT për të rishkruar email-e biznesi, për të përmbledhur shënimet e takimeve ose për t’ju ndihmuar me kodin e kompanisë, kini kujdes – të dhënat konfidenciale të biznesit mund të përfundojnë lehtësisht të ruajtura në një server jashtë kontrollit të punëdhënësit tuaj. Kjo është arsyeja pse kompani si Samsung, Apple dhe JPMorgan kanë zbatuar rregulla të rrepta ose ndalime të plota për përdorimin e chatbot-eve publike të inteligjencës artificiale në punë.
Rrezik shtesë: dokumentet e bashkangjitura
Është e rëndësishme të dini se jo vetëm teksti që shkruani, por edhe skedarët që ngarkoni , mund të përfundojnë në të dhënat e trajnimit. Nëse po përdorni ChatGPT për t’ju ndihmuar të përmirësoni CV-në tuaj, hiqni çdo informacion personal identifikues nga dokumenti përpara se ta ngarkoni atë.
Ekspertët paralajmërojnë se pasojat mund të jenë të gjera. Analisti financiar Adam Hayes thekson në një artikull për Investopedia se dokumentet konfidenciale, nëse ekspozohen, mund të përdoren për zhvatje, mashtrim ose sulme të synuara saktësisht nga inxhinieria sociale – kundër jush ose familjes suaj.
Nuk duhet harruar as aspekti ligjor: detajet delikate rreth mendimeve, sjelljes, gjendjes mendore ose marrëdhënieve tuaja, të ndara në një bisedë të tillë, nuk mbrohen ligjërisht dhe teorikisht mund të shfaqen si prova në gjykatë.
Çfarë të bëni nëse keni ndarë shumë gjëra tashmë
Dëmi është i vështirë për t’u ndrequr plotësisht, por ja disa hapa që mund ta zbusin atë:
- Fshi historikun e bisedave – Shumica e platformave (ChatGPT, Gemini, Copilot) në seksionin “Cilësimet → Kontrolli i të Dhënave” ofrojnë mundësinë për të fshirë bisedat individuale ose të gjitha.
- Çaktivizoni trajnimin e një modeli me të dhënat tuaja – Kërkoni opsionin “Përmirëso modelin për të gjithë” (ose diçka të ngjashme) dhe çaktivizojeni. Kjo nuk i fshin bisedat e vjetra, por parandalon që ato të ardhshme të përdoren për trajnim.
- Përdorni “Bisedë të Përkohshme” / Modalitetin Inkognito – Kur diskutoni për diçka delikate, ky modalitet nuk ruhet në histori dhe nuk përdoret për trajnim.
- Dorëzoni një kërkesë përmes portalit zyrtar të privatësisë së kompanisë (për shembull, privacy.openai.com në OpenAI) për fshirjen e plotë të profilit dhe të dhënave tuaja.
- Kontrolloni nëse e keni ndarë publikisht një lidhje bisede – Disa funksione ndarjeje mund të shkaktojnë aksidentalisht indeksimin e një bisede nga Google, kështu që çdo lidhje aktive e ndarë duhet të fshihet manualisht.
Mesazhi i fundit
Chatbot-et e inteligjencës artificiale mund të kursejnë vërtet kohë kur shkruajnë email-e, përgatitin pyetje për një mjek ose marrin këshilla të shpejta për detyrat e përditshme. Por, për shkak se duken kaq “njerëzorë” dhe të afrueshëm, është e lehtë të harrosh se pas ekranit është një kompani që ruan, analizon dhe potencialisht ripërdor fjalët tuaja. Rregulli është i thjeshtë: nëse nuk do ta shkruanit në një forum publik, mos e shkruani në një bisedë të inteligjencës artificiale.
