BQE paralajmëron: Shpërthimi i flluskës së AI në SHBA prek edhe Evropën

Rritja e inteligjencës artificiale ka nxitur një rritje të fortë në sektorin e teknologjisë dhe ka rritur vlerësimet e tregut të aksioneve në nivele që kujtojnë flluskën dot-com, dhe ekonomistët paralajmërojnë se një rënie e mundshme e aksioneve të teknologjisë në SHBA mund të ketë pasoja serioze për eurozonën.

Një analizë e publikuar në blogun e Bankës Qendrore Evropiane thotë se vlerësimet e tregut të aksioneve në SHBA, të matura nga raporti çmim-fitim i rregulluar ciklikisht, janë afër niveleve historike. Ndërsa vlerësimet janë rritur gjithashtu në eurozonë, rritja atje ka qenë dukshëm më e moderuar.

Autorët theksojnë se historia tregon një model të ngjashëm në revolucionet e mëdha teknologjike, nga hekurudha në shekullin e 19-të, te energjia elektrike dhe radioja në vitet 1920, e deri te bumi i internetit në vitet 1990. Në të gjitha rastet, teknologjitë e reja tërhoqën investime të mëdha dhe i rritën ndjeshëm çmimet e aksioneve, të ndjekura nga një korrigjim.

Sipas analizës, një korrigjim mund të ndodhë edhe nëse vlerësimet e larta aktuale janë racionale dhe nëse inteligjenca artificiale sjell vërtet fitime të mëdha në produktivitet. Ndërsa teknologjia përhapet në të gjithë ekonominë, rreziku nuk kufizohet më në një kompani ose sektor të vetëm, prandaj investitorët kërkojnë një prim më të lartë rreziku.

Vëmendje e veçantë i kushtohet të ashtuquajturave “Shtatë të Mrekullueshme” – kompanive më të mëdha të teknologjisë amerikane. Familjet në eurozonë kanë rreth 440 miliardë euro ekspozim ndaj aksioneve të teknologjisë amerikane, kryesisht përmes fondeve të investimit dhe ETF-ve. Kompanitë e sigurimeve dhe fondet e pensioneve gjithashtu kanë ekspozim të konsiderueshëm.

Një korrigjim i mprehtë mund t’i detyrojë fondet të shesin asete për të paguar investitorët që duan të tërheqin fondet e tyre, gjë që do të ulte më tej çmimet dhe do të krijonte presion të ri në tregjet financiare.

Nga ana tjetër, situata në tregjet evropiane të aksioneve aktualisht vlerësohet si më elastike. Vlerësimet janë më të ulëta se në SHBA, dhe eurozona ende dominohet nga kompanitë nga e ashtuquajtura “ekonomi e vjetër”, ku nuk ka aq shumë eufori që lidhet me inteligjencën artificiale.

Megjithatë, tregjet amerikane dhe evropiane janë historikisht të lidhura ngushtë, kështu që një korrigjim në SHBA nuk ka gjasa ta lërë eurozonën të paprekur. Pasojat mund të ndihen jo vetëm në tregjet e aksioneve, por edhe përmes një ndjenje më të dobët ekonomike, kushteve më të shtrënguara të financimit dhe një ndikimi në punësim.

Autorët arrijnë në përfundimin se rreziku i një cikli bum-rënie të tregut të aksioneve është i pranishëm pavarësisht nëse çmimet aktuale të aksioneve janë të justifikuara apo janë rezultat i optimizmit të tepruar.

Pikëpamjet e shprehura në analizë janë ato të autorëve Malin Andersson, Johannes Breckenfelder, Stefano Corradin, Kalin Nikolov dhe Maria Antonieta Viola dhe nuk përfaqësojnë domosdoshmërisht pikëpamjet e Bankës Qendrore Evropiane dhe të Eurosistemit.