Evropa duhet të zvogëlojë varësinë e saj nga Shtetet e Bashkuara dhe të shmangë përfshirjen në konfliktin midis Kinës dhe Shteteve të Bashkuara për Tajvanin, tha presidenti francez Emmanuel Macron në një intervistë në një aeroplan pas një vizite shtetërore tre-ditore në Kinë.
Ai tha se “rreziku i madh” me të cilin përballet Evropa është se ajo “zhytet në kriza që nuk janë tonat, gjë që e pengon atë të ndërtojë autonominë e saj strategjike”.
Xi Jinping dhe Partia Komuniste Kineze kanë mbështetur me entuziazëm konceptin e Macron për autonomi strategjike dhe zyrtarët kinezë e kanë përdorur vazhdimisht atë në marrëdhëniet e tyre me vendet evropiane. Udhëheqësit e partive dhe teoricienët në Pekin janë të bindur se Perëndimi është në rënie dhe Kina është në rritje dhe se dobësimi i marrëdhënieve transatlantike do të ndihmojë në përshpejtimin e kësaj tendence.
“Paradoksi do të ishte nëse, të kapërcyer nga paniku, ne besojmë se jemi vetëm ndjekës të Amerikës. Pyetja që evropianët duhet t’i përgjigjen është … a është në interesin tonë të përshpejtojmë [krizën] në Tajvan? Nr. Do të ishte edhe më keq të mendosh se ne evropianët duhet të bëhemi ndjekës të kësaj teme dhe të imitojmë axhendën amerikane dhe reagimin e tepruar të Kinës”, tha Macron.
Vetëm disa orë pasi fluturimi i tij u nis nga Guangzhou dhe u kthye në Paris, Kina nisi stërvitje të mëdha ushtarake rreth ishullit vetëqeverisës të Tajvanit, të cilin Kina e pretendon si territorin e saj, por Shtetet e Bashkuara janë zotuar ta armatosin dhe mbrojnë.
Stërvitjet ishin në përgjigje të turneut diplomatik 10-ditor të Presidentit Tajvanez Tsai Ing-wen në vendet e Amerikës Qendrore, i cili përfshinte një takim me Kryetarin republikan të Dhomës së Përfaqësuesve të SHBA Kevin McCarthy ndërsa ajo ishte në Kaliforni. Njerëzit e njohur me të menduarit e Macron thanë se ai ishte i lumtur që Pekini të paktën priste derisa të dilte jashtë hapësirës ajrore kineze përpara se të niste një stërvitje të simuluar “rrethimi i Tajvanit”.
Pekini ka kërcënuar vazhdimisht se do të pushtojë vitet e fundit dhe ka një politikë të izolimit të ishullit demokratik duke i detyruar vendet e tjera ta njohin atë si pjesë të “një Kinës”.
Macron dhe Xi folën “intensisht” për Tajvanin, i cili duket se ka një qasje më pajtuese sesa Shtetet e Bashkuara apo edhe Bashkimi Evropian, sipas zyrtarëve francezë që shoqërojnë presidentin.
“Stabiliteti në ngushticën e Tajvanit është i një rëndësie të madhe. Kërcënimi [e] përdorimit të forcës për të ndryshuar status quo-në është i papranueshëm”, tha presidentja e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen, e cila shoqëroi Macron për një pjesë të vizitës së tij në Xi.
Xi u përgjigj duke thënë se kushdo që mendon se mund të ndikojë në Pekin është mashtrues. Macron duket se pajtohet me këtë vlerësim.
“Evropianët nuk mund ta zgjidhin krizën në Ukrainë; si mund të themi në mënyrë të besueshme në Tajvan, “kujdes, nëse bëni diçka të keqe, ne do të jemi atje”? Nëse vërtet dëshironi të rrisni tensionet, kjo është mënyra për ta bërë atë”, tha Macron.
“Evropa është më e gatshme të pranojë një botë në të cilën Kina bëhet një hegjemon rajonal. Disa nga liderët e saj madje besojnë se një rend i tillë botëror mund të jetë më i dobishëm për Evropën”, tha Yanmei Xie, një analist gjeopolitik në Gavecal Dragonomics.
Në takimin e tij trepalësh me Macron dhe von der Leyen të enjten e kaluar në Pekin, Xi Jinping devijoi nga skenari vetëm për dy tema – Ukrainën dhe Tajvanin – sipas dikujt në sallë.
“Xi ishte dukshëm i mërzitur nga mbajtja përgjegjës për konfliktin në Ukrainë dhe minimizoi vizitën e tij të fundit në Moskë. “Ai ishte qartazi i zemëruar me SHBA-në dhe shumë i mërzitur me Tajvanin, me vizitën e presidentit tajvanez në SHBA dhe faktin që evropianët po ngrinin çështje të politikës së jashtme”, tha burimi.
Në këtë takim, Macron dhe von der Leyen morën qëndrime të ngjashme për Tajvanin, tha personi. Por më pas Macron kaloi më shumë se katër orë me udhëheqësin kinez, shumë prej tyre me vetëm përkthyes të pranishëm, dhe toni i tij ishte shumë më pajtues se ai i von der Leyen kur foli me gazetarët.
Macron argumentoi gjithashtu se Evropa kishte rritur varësinë e saj nga SHBA për armë dhe energji dhe se tani duhet të fokusohet në forcimin e industrisë së mbrojtjes të Evropës. Ai sugjeroi gjithashtu që Ecropa duhet të zvogëlojë varësinë e saj nga “jashtëterritorialiteti i dollarit amerikan”, një qëllim kryesor politik i Moskës dhe Pekinit.
“Nëse tensionet mes dy superfuqive nxehen, ne nuk do të kemi as kohë dhe as burime për të financuar autonominë tonë strategjike dhe do të bëhemi vasalë”, tha Macron.
Rusia, Kina, Irani dhe vende të tjera janë goditur nga sanksionet e SHBA-së në vitet e fundit bazuar në mohimin e aksesit në sistemin financiar global dominues në dollarë. Disa në Evropë ankohen për “armatizimin” e dollarit nga Uashingtoni, duke i detyruar kompanitë evropiane të dalin nga biznesi dhe të ndërpresin lidhjet me vendet e treta ose të përballen me sanksione dytësore.
I ulur në kabinën e avionit të tij A330, i veshur me një kapuç me fjalët “teknologji franceze” të skalitura në gjoks, Macron pretendoi se ai kishte “fituar tashmë betejën ideologjike për autonomi strategjike” për Evropën.
Ai nuk trajtoi çështjen e garancive aktuale të sigurisë së SHBA-së për kontinentin, i cili mbështetet shumë në ndihmën e mbrojtjes së SHBA-së në mes të luftës së parë të madhe tokësore të Evropës që nga Lufta e Dytë Botërore.
Si një nga pesë anëtarët e përhershëm të Këshillit të Sigurimit të OKB-së dhe e vetmja fuqi bërthamore në BE, Franca është në një pozicion unik ushtarak. Megjithatë, vendi ka kontribuar shumë më pak në mbrojtjen e Ukrainës kundër pushtimit rus sesa shumë vende të tjera.
