Microsoft po zhvillon memorie që mund të zgjasë 10,000 vjet
Projekti Silica kodon të dhënat në xham me teknologji lazeri dhe premton të ruajë trashëgiminë dixhitale të njerëzimit për mijëvjeçarë.
Me ruajtjen e duhur afatgjatë, gjurma dixhitale e njerëzimit mund të zgjasë për breza. Disqet e forta dhe shiritat magnetikë të sotëm përkeqësohen me kalimin e kohës, duke e bërë ruajtjen afatgjatë të të dhënave një sfidë serioze për arkivat, institucionet dhe kompanitë e teknologjisë.
Microsoft po ofron një zgjidhje radikale përmes Projektit Silica, i cili kodon informacionin në xham duke përdorur një lazer. Një studim i botuar në Nature tregon se kjo metodë mund të lejojë që të dhënat të ruhen për më shumë se 10,000 vjet.
Të dhëna të gdhendura në xham
Microsoft ka qenë duke eksploruar pllakat e qelqit si medium që nga viti 2019. Në vend të shtresave magnetike, sistemi përdor qelq silici, një material që është rezistent ndaj ndryshimeve të temperaturës, lagështisë dhe ndërhyrjeve elektromagnetike. Ky stabilitet zvogëlon ndjeshëm nevojën për kontroll të klimës që kërkon shumë energji në qendrat e të dhënave.
Të dhënat shndërrohen në simbole që korrespondojnë me pikselë tre-dimensionalë – të ashtuquajturit “voksele”. Ato shkruhen shtresë pas shtrese përmes trashësisë së pllakës së qelqit duke përdorur një lazer me fuqi të lartë. Leximi kërkon një mikroskop të specializuar dhe algoritme të inteligjencës artificiale që deshifrojnë çdo shtresë.
Studiuesit vlerësojnë se qelqi mund të zgjasë më shumë se 10,000 vjet në një temperaturë prej 290 gradë Celsius, që do të thotë një jetëgjatësi edhe më të madhe në kushte normale. Ndryshe nga mediat tradicionale, këto pllaka nuk mund të hakohen ose manipulohen lehtë.
Një arkiv i qytetërimit njerëzor?
Sipas shkencëtarëve të pavarur në Universitetin Shandong në Kinë, një disk i tillë mund të mbajë ekuivalentin e rreth dy milionë librave të shtypur ose mijëra filmave 4K. Ndërsa teknologjia ende përballet me sfida në prodhimin masiv dhe shkallëzimin, ekspertët e shohin atë si një zgjidhje potencialisht të qëndrueshme për ruajtjen afatgjatë të trashëgimisë kulturore dhe shkencore.
Nëse komercializohet, Projekti Silica mund të bëhet “arkivoli dixhital” i njerëzimit – një medium që do të mbartë njohuri përgjatë mijëvjeçarëve.
