Kancelari gjerman Friedrich Merz – “një figurë në shfaqjen e Donald Trump”
Kancelari gjerman Friedrich Merz – "një figurë në shfaqjen e Donald Trump"
Që nga fillimi i sulmeve ndaj Iranit, kancelari gjerman Friedrich Merz rrallë e ka përmendur të drejtën ndërkombëtare, duke ngritur kështu pyetjen nëse Berlini po e ndryshon strategjinë e tij ndaj Shteteve të Bashkuara.
Kancelari gjerman Friedrich Merz nuk donte ta kritikonte publikisht Donald Trumpin për shkelje të së drejtës ndërkombëtare. Dhe nuk e bëri, të paktën jo gjatë pjesës publike të vizitës së tij në Shtëpinë e Bardhë. Megjithëse shumica e ekspertëve bien dakord se sulmet SHBA-Izrael ndaj Iranit ishin në kundërshtim me të drejtën ndërkombëtare, duke vrarë jo vetëm udhëheqjen shpirtërore të udhëhequr nga Ajatollah Ali Khamenei, por edhe shumë civilë.
Merz foli për “dilemën” para udhëtimit të tij në Uashington: se asgjë nuk është arritur përmes mekanizmave ligjorë kundër autoriteteve në Teheran për dekada të tëra. Ky është i njëjti Merz që paralajmëron rregullisht për fundin e rendit të bazuar në rregulla dhe dobësimin e multilateralizmit.
Çfarë fshihej pas kësaj? Sipas Henning Hoff të Shoqatës Gjermane të Politikës së Jashtme, qëllimi nuk ishte të merrej një qëndrim ndaj sulmeve, por “të qetësoheshin marrëdhëniet transatlantike”. Merz nuk donte ta zemëronte publikisht Trumpin ose ta kundërshtonte atë.
Pëlqimi i heshtur dhe kontradiktat rreth së drejtës ndërkombëtare
Merz duket se po lëviz drejt një forme tolerance të heshtur ndaj veprimeve të Trump. Ai nuk i mbështet ato pa rezerva, shpreh dyshime, por nuk i dënon ato.
Kjo nuk është diçka e re. Pas sulmit të SHBA-së ndaj Venezuelës në janar dhe rrëmbimit të Presidentit Nicolas Maduro, Merz e quajti situatën ligjore “të ndërlikuar”, edhe pse ekspertët vlerësuan unanimisht se edhe ajo ndërhyrje ishte kundër ligjit ndërkombëtar.
Kur Izraeli sulmoi objektet bërthamore iraniane verën e kaluar, Merz tha: “Kjo është puna e ndyrë që Izraeli po bën për të gjithë ne.”
Henning Hoff thotë: “Kancelari ka një qëndrim situacional ndaj së drejtës ndërkombëtare.”
Ky qëndrim nuk është pritur mirë në politikën gjermane, as në koalicionin qeverisës të CDU/CSU dhe SPD. Socialdemokrati Adis Ahmetovic tha se qëllimi që Irani të mos zotërojë armë bërthamore është i përbashkët, por “kjo nuk justifikon një luftë me pasoja të paparashikueshme për rajonin”.
Nga opozita, kritikat janë edhe më të ashpra. Politikani i të Gjelbërve, Jürgen Trittin, tha: “Kundërshtimi i hapur ndaj ligjit ndërkombëtar shkel interesat themelore të sigurisë së Gjermanisë.”
Lea Reisner e së Majtës e quajti takimin me Trumpin “të padenjë dhe veçanërisht të pafrytshëm”, duke pretenduar se Merz ishte “një figurë në shfaqjen e Trumpit”, duke ofruar vetëm “tridhjetë minuta miratimi me kokë”.
Përgjigje erdhën edhe nga koalicioni: Deputeti i CSU-së, Alexander Hoffmann, deklaroi se e drejta ndërkombëtare ka “rangun më të lartë”, por “nuk duhet të bëhet një klauzolë mbrojtëse për regjimet terroriste”. Qëllimi gjerman, tha ai, është “mbështetja e qartë për Shtetet e Bashkuara”.
Pakënaqësia evropiane dhe frika nga standardet e dyfishta
Një vit më parë, Merz tingëllonte krejtësisht ndryshe. Ai u shokua kur Trump poshtëroi publikisht Presidentin ukrainas Volodymyr Zelensky. Në atë kohë, ende si kryetar i partisë, Merz tha se do të punonte për ta “bërë Evropën hap pas hapi të pavarur nga Shtetet e Bashkuara”.
Henning Hof beson se Merz e ka ende këtë qëllim, por realiteti është ndryshe: Evropa, veçanërisht Gjermania, “ka nevojë për kohë” për të zhvilluar aftësitë e veta mbrojtëse dhe parandaluese. Për sa kohë që nuk mund t’i bëjë ballë Rusisë vetë, Merz zgjedh vijën e “bashkimit me SHBA-në në rast dyshimi” dhe shmang çdo gjë që mund të dëmtojë ekonominë gjermane.
Por strategjia ka një çmim.
Britania dhe Spanja vunë re se Merz heshtte kur Trump i kritikoi ata për hapjen e vonë të bazave të tyre (Britania) ose aspak (Spanja). Merz madje tha në Zyrën Ovale se Spanja duhet të “bindet” të rrisë shpenzimet e mbrojtjes.
Më vonë ai pretendoi se i kishte mbrojtur të dy qeveritë në biseda private. Por Ministri i Jashtëm spanjoll José Manuel Álvarez e përshkroi sjelljen e Merz si “tradhti”. Ai tha se priste “të njëjtën solidaritet që Spanja tregoi Danimarkën kur Trump kërcënoi me tarifa dhe donte të kërcënonte integritetin territorial të Grenlandës”.
Paralelisht, kanë dalë në pah akuza për standarde të dyfishta. Kur Trump donte të aneksonte Groenlandën, Berlini argumentoi se kjo ishte “e palejueshme”. Në rastin e Iranit, duket se “pothuajse çdo mjet është i pranueshëm”.
Henning Hoff paralajmëron: “Zbutja e parimeve të së drejtës ndërkombëtare dhe e një rendi të bazuar në rregulla është një drejtim i rrezikshëm dhe akuza për standarde të dyfishta nuk mund të hidhet poshtë lehtë.”
Vizita e Merz ishte e treta e tij në Shtëpinë e Bardhë që nga marrja e detyrës në maj të vitit të kaluar. Edhe pse kancelari më parë kishte argumentuar se Gjermania duhet të përballet me Trumpin “me besim”, gjatë paraqitjeve publike rolet ishin të ndara qartë: Merz ishte pothuajse i heshtur, duke e lënë presidentin të fliste dhe të sulmonte të tjerët. DW
