Mbyllja e internetit në Iran është një armë e rëndësishme e regjimit – është në dispozicion vetëm për njerëz të zgjedhur
Mbyllja e internetit në Iran është një armë e rëndësishme e regjimit - është në dispozicion vetëm për njerëz të zgjedhur
Ndërprerjet e plota të internetit dhe errësira dixhitale nuk janë asgjë e re në Iran. Regjimi teokratik islamik ndërpret rregullisht lidhjet e internetit sa herë që shpërthejnë protesta masive antiqeveritare në vend, dhe e ka bërë këtë që nga fillimi i ofensivës ushtarake SHBA-Izrael më 28 shkurt. Gjatë protestave të fundit mbarëkombëtare në janar, kur mijëra civilë u vranë sipas burimeve jozyrtare, autoritetet vendosën një ndërprerje shumëditore të internetit, të cilën e pezulluan edhe gjatë luftës 12-ditore me Izraelin qershorin e kaluar, raporton Deutsche Welle .
Organizata e monitorimit të internetit Netblocks raportoi në platformën X të enjten se ndërprerja e internetit në Iran kishte tejkaluar 120 orë dhe lidhja ishte ende në rreth një përqind të shpejtësisë normale. Në kushte të tilla, detyra të thjeshta si drejtimi i makinës duke përdorur mjete navigimi si Google Maps ose kontrollimi i faqeve të internetit janë bërë të pamundura. Vetëm një intranet lokal shumë i kufizuar është i disponueshëm.
Iranianët jashtë vendit kujdesen për të dashurit e tyre
Ndërprerja e internetit ka kufizuar rëndë rrjedhën e informacionit dhe komunikimit, jo vetëm midis njerëzve brenda dhe jashtë Iranit, por edhe brenda vetë vendit. Hiberd Avedian, anëtar i bordit të Ajande e.V., një shoqatë e të rinjve me prejardhje iraniane në Gjermani, thotë se pamundësia për të komunikuar me të dashurit në Iran është jashtëzakonisht stresuese.
“Kur zgjohem në mëngjes, gjëja e parë që pyes veten është: a janë ende gjallë prindërit e mi? A janë të padëmtuar? Kontrolloj menjëherë lajmet: cilat zona u bombarduan, ku ndodhën sulmet? Edhe nëse nuk shoh sulme aty ku jetojnë ata, frika mbetet sepse shpesh nuk mund t’i kontaktoj. Për shkak të ndërprerjes së internetit dhe komunikimeve, është e pamundur të zbulosh nëse janë mirë. Dhe e di që në një situatë të tillë edhe të shkosh në furrë buke për bukë mund të jetë e rrezikshme”, tha Avedian për DW.
Shqetësime të ngjashme shprehu edhe 50-vjeçarja Mitra B., e cila u largua nga Irani pas Revolucionit Islamik në vitin 1979 dhe tani jeton në Gjermani.
“Ende nuk kam dëgjuar nga tezja ime në Iran. Shpresoj të jetë gjallë, të jetë mirë dhe që Irani të çlirohet së shpejti nga ky regjim”, tha ajo.
Përpjekje për të anashkaluar bllokadën e informacionit
Ndërsa shumica e iranianëve janë të shkëputur nga bota dixhitale, një grup i zgjedhur njerëzish të afërt me regjimin ende kanë qasje të pakufizuar në internet duke përdorur ato që iranianët i quajnë “karta SIM të bardha”.
Raportohet se ka më shumë se 50,000 karta të tilla në Iran dhe shumë prej këtyre përdoruesve janë aktivë në mediat sociale, ku përhapin propagandë qeveritare. Për të tjerët, komunikimi është një sfidë e madhe pasi të telefonosh Iranin nga jashtë është pothuajse e pamundur.
Disa iranianë thonë se po gjejnë momente të shkurtra gjatë ditës kur mund të lidhen dhe të dërgojnë mesazhe. Shumë prej tyre janë drejtuar te mjetet që anashkalojnë censurën, si Psiphon dhe VPN, ose te abonimet e paligjshme në Starlink, ofruesin e shërbimit të internetit satelitor në pronësi të Elon Musk, duke i bërë autoritetet të lëshojnë paralajmërime për qytetarët. Situata po ua vështirëson gazetarëve raportimin mbi konfliktin dhe po i pengon aktivistët të ndajnë informacione të pavarura rreth ngjarjeve. Ekspertët thonë se kjo po çon në një rritje të dezinformimit, pasi llogaritë pro-regjimit në mediat sociale mbushin boshllëkun e informacionit me narrativën e tyre.
“Çbllokimi i internetit është çelësi për regjimin”
Pezullimi aktual i shërbimeve të internetit mbart një rrezik shtesë, sepse ushtria izraelite lëshon rregullisht paralajmërime para sulmeve ajrore, duke i nxitur civilët të evakuohen nga zona të caktuara.
Për shkak të errësirës dixhitale, qasja e qytetarëve në këto paralajmërime është gjithnjë e më e kufizuar, duke vënë në rrezik jetën e civilëve.
“Edhe paralajmërimet dhe thirrjet për evakuim të rëndësishme, si ato të lëshuara nga IDF, nuk arrijnë shumë njerëz në kohë sepse interneti në Iran është mbyllur qëllimisht”, tha Avedian.
Tahir Panahi, një studiuese në Universitetin e Kasselit, i tha DW se shkëputja nga interneti nuk është “vetëm një problem individual, por edhe një problem shoqëror”. Ajo vuri në dukje se kjo e bën të vështirë organizimin dhe koordinimin e protestave masive antiqeveritare.
“Përveç kësaj, regjimi klerikal siguron që informacioni rreth krimeve të tij të mos arrijë në botën e jashtme”, vuri në dukje Panahi. “Kjo është arsyeja pse zhbllokimi i internetit është thelbësor. Shumë emigrantë iranianë ndihen përgjegjës për të siguruar që informacioni të dalë nga vendi dhe që njerëzit të ndihmohen”, përfundoi Panahi.
