Pothuajse gjysma e furnizimeve botërore me naftë vijnë nga zonat e luftës

Sipas llogaritjeve të Reuters, gati gjysma e naftës në botë do të vijë nga vendet e prekura nga konflikti deri në vitin 2026, duke sugjeruar se ndërprerjet aktuale të furnizimit po i lënë pas krizat e mëparshme të energjisë.

Gjashtë muaj më parë, sulmet e SHBA-së dhe Izraelit ndaj Iranit shkaktuan krizën më të madhe të furnizimit me naftë në histori, pa një fund të qartë në horizont.

Në të njëjtën kohë, lufta midis Rusisë dhe Ukrainës ka çuar në kufizime në prodhim dhe rafinim, përfshirë edhe në Kazakistanin fqinj këtë vit.

Konflikti i vazhdueshëm në Libi dhe kufizimet e SHBA-së mbi eksportet e naftës venezueliane në fillim të vitit e rritën më tej presionin.

Vendet e prekura nga këto konflikte prodhuan gjithsej rreth 45 milionë fuçi në ditë, bazuar në të dhënat e prodhimit në vitin 2025, duke përfaqësuar më shumë se 43% të furnizimit global, sipas llogaritjeve të Reuters bazuar në të dhënat nga Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë (IEA).

Ndërprerjet e furnizimit kanë rritur varësinë e botës nga nafta amerikane, megjithëse prodhimi i saj është prekur herë pas here nga moti i keq.

Jo të gjitha ndërprerjet e furnizimit të këtij viti ndodhën në të njëjtën kohë.

Ndërsa Arabia Saudite devijon naftën drejt Detit të Kuq dhe eksportuesit e Gjirit Persik eksportojnë fshehurazi naftë përmes Ngushticës së Hormuzit, ndërprerja e furnizimeve me naftë të Gjirit është aktualisht midis 5 dhe 7 milionë fuçive në ditë, sipas vlerësimeve të analistëve.

Por rreziqet për furnizimin e përgjithshëm mbeten të larta, siç demonstrohet nga sulmet në Detin e Kuq dhe pranë Kanalit të Suezit në Egjipt në korrik.

Konfliktet në Gjirin Persik dhe Ukrainë kanë ulur gjithashtu kapacitetin global të rafinimit me rreth një të dhjetën.

Ukraina ka sulmuar një pjesë të madhe të rrjetit rus të rafinimit, duke kryer sulme ndaj rafinerive edhe në zona të largëta, siç është Omsk, 2,700 kilometra larg territorit ukrainas.

Rusia po përballet me mungesa të karburantit dhe ka ndaluar eksportin e benzinës dhe naftës, duke e shtrënguar më tej tregun global të karburanteve.

Çmimet më të larta të karburantit janë bërë një nxitës kryesor i inflacionit, duke kontribuar në norma më të larta të interesit për kreditë dhe duke rritur borxhin e SHBA-së në një rekord prej 40 trilionë dollarësh.

Çmimet e naftës në SHBA janë rritur në nivele rekord, edhe pse rafineritë po funksionojnë me kapacitet të plotë.

IEA ka liruar sasi rekord nga rezervat e saj të emergjencës për të lehtësuar ndërprerjet e furnizimit. Lirimi i rezervave është kryesisht i përfunduar, megjithëse furnizimet globale vazhdojnë të bien.