Qershori vendimtar për roaming-un: Çfarë po përgatit Brukseli?

Nëse keni udhëtuar në Greqi, Gjermani, Austri, Itali ose kudo tjetër në Bashkimin Evropian, ndoshta e dini atë moment kur telefoni juaj mbetet në xhep, të dhënat celulare janë të fikura dhe sa herë që hapni një hartë, mesazh ose foto në internet, kjo llogaritet si një shpenzim i vogël që mund të shtohet në një faturë të madhe.

Është pikërisht kjo barrë që tani po i vjen fundi. Sipas njoftimeve nga autoritetet, Maqedonia e Veriut mund të jetë ndër vendet e para në Ballkanin Perëndimor që do të fillojë negociatat me Bashkimin Evropian për futjen e modelit “roaming si në shtëpi”.

Kjo, në praktikë, do të nënkuptonte shumë më tepër sesa një ndryshim teknik në listën e çmimeve të operatorëve. Për qytetarët që udhëtojnë shpesh në BE, për familjet me të dashur jashtë vendit, për studentët, transportuesit, turistët, punëtorët migrantë dhe bizneset e vogla, një model i tillë mund të sillte një lehtësim të madh. Më pak frikë nga një faturë e madhe. Më shumë liri për të përdorur telefonin normalisht. Si në shtëpi.

Sipas njoftimeve, një sinjal pozitiv për Maqedoninë e Veriut pritet në samitin BE-Ballkani Perëndimor në Podgoricë, i cili do të pasohet nga bisedime dypalëshe me Brukselin. Procesi, megjithatë, nuk do të përfundojë brenda natës. Bëhet fjalë për harmonizim gradual me rregullat evropiane, por edhe për bisedime me operatorët e telekomunikacionit, të cilët do të duhet të përshtaten me modelin e ri.

“Ky është një lajm i mirë për qytetarët, por nuk duhet krijuar përshtypja se nga muaji i ardhshëm të gjitha kostot do të zhduken automatikisht”, thonë ekspertët e tregut të telekomunikacionit.

Ata shpjegojnë se modeli evropian i “roaming si në shtëpi” funksionon sipas rregullave të sakta, me çmime të rregulluara, përdorim të drejtë dhe detyrime për operatorët. Vetëm vullneti politik nuk është i mjaftueshëm. Nevojiten edhe përshtatje teknike, ligjore dhe të tregut.

Por edhe kështu, vetë hapja e negociatave do të ishte një hap serioz. Maqedonia është tashmë pjesë e modelit rajonal për uljen e kostove të roaming-ut në Ballkanin Perëndimor, kështu që qytetarët kanë ndjerë tashmë njëfarë lehtësimi kur udhëtojnë në vendet fqinje në rajon. Tani pyetja është nëse i njëjti parim, hap pas hapi, do të shtrihet edhe në Bashkimin Evropian.
Dhe aty qëndron interesi më i madh.

Qytetarët maqedonas udhëtojnë masivisht drejt shteteve anëtare të BE-së. Disa me pushime. Disa për punë. Disa vizitojnë fëmijët e tyre. Disa drejtojnë kamion nëpër Evropë dhe varen nga telefonat, navigimi, mesazhet dhe aplikacionet e tyre çdo ditë. Për ta, roaming është një domosdoshmëri e përditshme.

“Kur një person është jashtë vendit, telefoni i tij është njëkohësisht një hartë, një bankë dhe një lidhje me familjen e tij. Nëse ai duhet të mendojë vazhdimisht se sa megabajt ka përdorur, ky nuk është më përdorim normal”, komentojnë ekspertët e politikave dixhitale.

Publiku ka të ngjarë ta mirëpresë këtë njoftim, por do të jetë edhe i kujdesshëm. Qytetarët kanë dëgjuar prej kohësh njoftime të ndryshme në lidhje me shërbime më të lira, standarde evropiane dhe lëvizje më të lehtë drejt BE-së. Prandaj, pyetja kryesore do të jetë se kur saktësisht do të ndihet efekti në fatura.

Aktualisht nuk ka një datë se kur modeli do të fillojë të zbatohet plotësisht. Sipas logjikës së proceseve të tilla, së pari duhet të ketë një sinjal politik, pastaj bisedime zyrtare, pastaj harmonizim të rregullave dhe vetëm më pas zbatim konkret midis operatorëve. Pra, ky nuk është një buton që mund të shtypet brenda një dite.

Por nëse procesi fillon në qershor, siç është njoftuar, Maqedonia mund t’i bashkohet grupit të vendeve që do ta hapin të parat këtë temë me Brukselin. Kjo do të ishte e rëndësishme si simbolikisht ashtu edhe praktikisht.

Dhe llogaritë, janë ato që matin më së miri vlerën e çdo reforme.

Operatorët telefonikë, nga ana e tyre, do të kenë llogaritjet e tyre. Ulja e kostove shtesë të roaming mund të nënkuptojë më pak të ardhura nga njëra anë, por nga ana tjetër, konsum më të lartë të shërbimeve, përdorues më aktivë jashtë vendit dhe besim më të madh të klientëve. Në shumë vende, kjo ka rezultuar të jetë një nga efektet: kur njerëzit nuk kanë frikë nga fatura, ata përdorin internetin më shumë.

“Operatorët do të kërkojnë një model të parashikueshëm dhe shteti do të duhet të ofrojë rregulla të qarta. Gjëja më e keqe do të ishte të shpallej diçka e madhe dhe pastaj të zhyteshe në detaje”, thonë analistët.

Megjithatë, për përdoruesin mesatar, e gjithë historia është shumë më e thjeshtë. Të jetë në gjendje të hapë navigimin gjatë rrugës për në Selanik pa numëruar megabajt. Të dërgojë një fotografi nga Vjena pa kërkuar internet falas. Të telefonojë nëpërmjet një aplikacioni nga Lubjana, Mynihu apo Zagrebi pa menduar nëse do t’i kushtojë më shumë se dreka.