Shtetet e Bashkuara kanë deklaruar: Korridori 8 është përparësia jonë strategjike në Ballkan

Kështu thuhet në raportin e Departamentit të Shtetit drejtuar Kongresit mbi politikën e SHBA-së në rajon.

Dokumenti thotë se Shtetet e Bashkuara po ndryshojnë qasjen e tyre ndaj Ballkanit Perëndimor, duke theksuar stabilitetin, interesat ekonomike dhe partneritetet strategjike në vend të politikave afatgjata të “ndërtimit të kombit”.

Uashingtoni e identifikon Ballkanin Perëndimor si një rajon të rëndësishëm gjeopolitik dhe ekonomik, ku paqëndrueshmëria mund të shfrytëzohet nga Rusia dhe Kina për të minuar ndikimin perëndimor dhe interesat e SHBA-së.

Sipas dokumentit, administrata amerikane e sheh rajonin si një zonë me rëndësi gjithnjë e në rritje për sigurinë, energjinë dhe tregtinë ndërkombëtare. Raporti thekson se investimet e mëparshme të SHBA-së në Shqipëri, Bosnjë dhe Hercegovinë, Kosovë, Mal të Zi, Maqedoninë e Veriut dhe Serbi kanë krijuar bazën për “marrëdhënie më të pjekura dhe reciprokisht të dobishme”. Strategjia e re synon t’i bëjë qeveritë lokale të marrin përgjegjësi më të madhe për zgjidhjen e problemeve të tyre, ndërsa Shtetet e Bashkuara do të mbështesin iniciativat që përputhen me interesat e SHBA-së.

Stabiliteti mbetet një përparësi kryesore

Uashingtoni e ka bërë ruajtjen e stabilitetit një shtyllë kyçe të politikës së tij ndaj rajonit. Që nga fillimi i vitit, zyrtarët amerikanë kanë mbajtur kontakte intensive me udhëheqësit e të gjashtë vendeve të Ballkanit Perëndimor, dhe janë planifikuar dialogje të reja strategjike me Maqedoninë e Veriut dhe Serbinë në vitin 2026.

Raporti thekson se mosmarrëveshjet e pazgjidhura dhe ndarjet etnike vazhdojnë të përbëjnë një kërcënim për sigurinë. Shtetet e Bashkuara riafirmojnë angazhimin e tyre ndaj Marrëveshjes së Paqes së Dejtonit dhe integritetit territorial të Bosnjës dhe Hercegovinës. Sipas dokumentit, diplomacia amerikane luajti një rol kyç në kapërcimin e krizës më serioze politike në vend që nga lufta. Uashingtoni thotë se do të vazhdojë t’i inkurajojë udhëheqësit politikë vendas që të shmangin veprimet që mund të çojnë në destabilizim të ri.

Shtetet e Bashkuara gjithashtu bëjnë thirrje për përparim në dialogun midis Serbisë dhe Kosovës me qëllim arritjen e një marrëveshjeje të qëndrueshme midis dy vendeve. Në sferën e sigurisë, Uashingtoni planifikon të zgjerojë bashkëpunimin ushtarak me vendet në rajon përmes ushtrimeve të përbashkëta, trajnimeve dhe pjesëmarrjes në NATO. Dokumenti vëren se integrimi i Shqipërisë, Malit të Zi dhe Maqedonisë së Veriut në NATO e ka forcuar Aleancën dhe vendet në rajon inkurajohen të modernizojnë forcat e tyre të armatosura dhe të rrisin shpenzimet e tyre të mbrojtjes.

Ushtria amerikane do të vazhdojë të marrë pjesë në misionin KFOR në Kosovë, i cili përcaktohet si një faktor kyç për sigurinë dhe lirinë e lëvizjes në vend. Uashingtoni gjithashtu mbështet transformimin e Forcës së Sigurisë së Kosovës në një strukturë mbrojtëse profesionale.

Partneriteti ekonomik dhe energjetik

Shtylla e dytë kryesore e strategjisë së SHBA-së është bashkëpunimi ekonomik dhe tregtar. Sipas Departamentit të Shtetit, Ballkani Perëndimor përfaqëson një treg prej rreth 18 milionë banorësh, të vendosur në korridore të rëndësishme transporti dhe me burime të konsiderueshme natyrore, një sektor teknologjik në zhvillim dhe një fuqi punëtore të kualifikuar.

Administrata amerikane thotë se do të promovojë reforma për të përmirësuar mjedisin e biznesit, për të zvogëluar pengesat burokratike dhe për të siguruar prokurim publik transparent që do të lejojë pjesëmarrje më të gjerë nga kompanitë amerikane. Dokumenti thotë se institucionet amerikane si Departamenti i Shtetit, Departamenti i Tregtisë, Korporata Ndërkombëtare e Financave për Zhvillim dhe Banka e Eksport-Importit do të punojnë së bashku për të zbatuar projekte specifike në rajon.

Vëmendje e veçantë i kushtohet infrastrukturës. Raporti vëren se rrjetet e transportit, dixhitale dhe të energjisë së rajonit mbeten prapa standardeve evropiane, gjë që pengon integrimin ekonomik dhe rrit koston e të bërit biznes. Shtetet e Bashkuara synojnë të mbështesin zhvillimin e korridoreve strategjike të transportit, duke përfshirë Korridorin Adriatiko-Jonian dhe Korridorin 8 midis Detit Adriatik dhe Detit të Zi.

Varësia energjetike nga Rusia është identifikuar si një nga dobësitë strategjike më serioze të rajonit. Uashingtoni po promovon diversifikimin e energjisë përmes gazit natyror të lëngshëm amerikan, teknologjisë bërthamore, duke përfshirë reaktorët e vegjël modularë, dhe burimeve të energjisë së rinovueshme. Projektet prioritare përfshijnë një lidhje gazi midis Kroacisë dhe Bosnjës dhe Hercegovinës, ndërlidhësin Serbi-Maqedoni e Veriut dhe modernizimin e infrastrukturës së energjisë elektrike të rajonit.

Kufizimi i ndikimit rus dhe kinez

Një seksion i veçantë i raportit shqyrton rreziqet e “ndërhyrjes së jashtme dashakeqe”, veçanërisht nga Rusia dhe Kina. Sipas Uashingtonit, Moska po shfrytëzon tensionet etnike, varësinë nga energjia dhe mbështetjen për aktorët politikë destabilizues për të minuar besimin në institucionet perëndimore. Kina, nga ana tjetër, po zgjeron ndikimin e saj përmes kredive, projekteve të infrastrukturës, presionit ekonomik dhe lidhjeve politike me elitat lokale.

Dokumenti paralajmëron se kompanitë kineze shpesh fitojnë kontrata publike me oferta të ulëta, gjë që më pas çon në vonesa dhe kosto më të larta të projektit. Sipas administratës, një ekonomi e qëndrueshme dhe institucione transparente janë mënyra më efektive për të kufizuar një ndikim të tillë.

Lufta kundër krimit të organizuar

Shtetet e Bashkuara e konsiderojnë krimin e organizuar në Ballkan një kërcënim të drejtpërdrejtë për sigurinë e tyre kombëtare. Raporti thotë se rrjetet kriminale në rajon mbajnë lidhje me kartelet ndërkombëtare të drogës dhe janë të përfshira në trafikun e drogës, pastrimin e parave dhe migrimin e paligjshëm në Shtetet e Bashkuara.

Uashingtoni thotë se do të vazhdojë të investojë në programe për të luftuar krimin transnacional, krimin kibernetik dhe mashtrimin financiar, si dhe në trajnimin dhe mbështetjen për institucionet lokale të zbatimit të ligjit dhe ato gjyqësore.