Shkencëtarët po paralajmërojnë se Antarktida mund të ketë kaluar pikën klimatike pa kthim, pasi një rënie e ndjeshme e formimit të akullit detar që nga viti 2016 duket se lidhet me ngrohjen globale të oqeanit të shkaktuar nga aktiviteti njerëzor.
Në shkurt të vitit 2023, akulli detar i Antarktidës arriti një nivel rekord të ulët, duke shënuar verën e tretë me nivele rekord të ulëta akulli në vetëm shtatë vjet. Shtatori i vitit 2023 gjithashtu shënoi një maksimum rekord të ulët.
Modelet e klimës kishin parashikuar njëfarë humbjeje të akullit, por shpejtësia dhe shkalla e rënies së vitit 2016 i habiti studiuesit. Këtë javë, shkencëtarët u mblodhën në Royal Society London, akademinë e njohur të shkencave të Britanisë, për të diskutuar nëse ky zhvillim përfaqëson një pikë kthese klimatike.
Të dhënat historike konfirmojnë ekstremin
Ndryshueshmëria natyrore në klimë dhe mot nuk mund ta shpjegojë këtë ndryshim të menjëhershëm, thotë Marilyn Raphael e Universitetit të Kalifornisë, Los Anxhelos. Duke përdorur të dhëna nga stacionet meteorologjike në Antarktidë, Raphael analizoi matjet e akullit detar që datojnë që nga fillimi i shekullit të 20-të. Ekipi i saj arriti në përfundimin se probabiliteti i një shtrirjeje minimale të akullit detar në vitin 2023, bazuar në trendet historike, është më pak se 0.1 përqind.
“Ne po shohim vërtet sjellje ekstreme për sa i përket akullit detar”, tha ajo në një takim të Shoqërisë Mbretërore, raporton New Scientist.
“Aktualisht po shohim se i gjithë akulli detar i Antarktidës po reagon si një e tërë. Ndryshimet që po vëzhgojmë janë shumë afatgjata dhe duket se po qëndrojnë në sistem për një kohë të gjatë”, tha Alexander Haumann i Institutit Alfred Wegener në Gjermani për New Scientist. Haumann ia atribuon humbjen e akullit një “ndryshimi kumulativ” në sistemin e akullit detar. Hulumtimi i ri tregon se uji më i ngrohtë i oqeanit të thellë, i shtyrë në sipërfaqe nga ndryshimet në erëra dhe kripësi, po përshpejton humbjen e akullit.
Pasojat e mundshme globale
Rënia e akullit detar të Antarktidës mund të destabilizojë akullnajat dhe shtresat e akullit, gjë që do të rriste ndjeshëm nivelet globale të detit, pasi shtresa e akullit të Antarktidës përmban ujë të mjaftueshëm për të rritur nivelet e detit me një total prej 58 metrash. Rënia e akullit gjithashtu errëson sipërfaqen, duke rritur thithjen e nxehtësisë dhe duke ngrohur më tej.
Rritja e fryrjes së ujërave të thella mund të çlirojë qindra gigatonë karboni në atmosferë. Shkencëtarët vetëm tani po fillojnë të modelojnë se si mund të zhvillohen këto reagime klimatike dhe çfarë pasojash mund të kenë ato për klimën globale.
