Bota po i afrohet katastrofave klimatike, shkencëtarët paralajmërojnë për ndikime edhe më të mëdha

Bota po i afrohet një periudhe në të cilën ngjarjet ekstreme të motit mund të bëhen më të shpeshta, më të forta dhe më të vështira për t’u parashikuar, paralajmërojnë shkencëtarët e klimës në një analizë të Associated Press. Valët e të nxehtit, thatësirat, përmbytjet, stuhitë dhe zjarret janë tashmë pjesë e realitetit klimatik, por shkencëtarët janë gjithnjë e më të shqetësuar për mundësinë e ngjarjeve në shkallë të gjerë me pasoja të shumëfishta. 

Ekspertët paralajmërojnë se rreziku nuk qëndron vetëm në ndodhjen e një ngjarjeje të vetme ekstreme, por në mundësinë e krizave të shumëfishta që ndodhin njëkohësisht ose njëra pas tjetrës, duke krijuar presion shtesë mbi infrastrukturën, bujqësinë, furnizimin me ushqim dhe shëndetin e njeriut.

Sipas analizës, temperatura mesatare globale në vitin 2025 ishte rreth 1.44 gradë Celsius më e lartë krahasuar me fillimin e epokës industriale. Temperatura e rritur kontribuon në kushte ekstreme të motit më të shpeshta dhe intensive. 

Shkencëtarët paralajmërojnë gjithashtu se ndryshimi i klimës nuk është vetëm një kërcënim për të ardhmen e largët. Pasojat tashmë po ndihen në pjesë të ndryshme të botës, nga përmbytjet dhe thatësirat shkatërruese deri te valët e zgjatura të nxehtësisë dhe zjarret në pyje.

Një shqetësim i veçantë është se oqeanet vazhdojnë të ngrohen. Sipas të dhënave aktuale të publikuara nga Associated Press, temperatura mesatare sipërfaqësore e oqeaneve të botës ka arritur një rekord prej 21.1 gradë Celsius, gjë që i tendos më tej ekosistemet detare dhe mund të kontribuojë në ekstreme më të rënda të motit. 

Në të njëjtën kohë, sistemi klimatik po përballet me një faktor shtesë në formën e El Niño-s. Parashikimet tregojnë se ngjarja që do të zhvillohet në vitin 2026 mund të jetë ndër më të fortat e regjistruara ndonjëherë, me pasoja për motin, bujqësinë dhe furnizimet me ushqim në pjesë të ndryshme të botës. 

Shkencëtarët theksojnë se edhe nëse emetimet e gazrave serrë arrijnë zero neto, ndikimet klimatike nuk do të zhduken menjëherë. Dioksidi i karbonit mund të mbetet në atmosferë për dekada ose më gjatë, që do të thotë se një pjesë e ngrohjes dhe ndryshimeve klimatike do të vazhdojnë të ndikojnë në planet. 

Një problem shtesë janë të ashtuquajturat pika kthese në sistemin klimatik. Nëse sisteme të caktuara natyrore shtyhen përtej kufijve kritikë, ndryshimet mund të bëhen shumë më të vështira për t’u ndaluar ose për t’u kthyer mbrapsht.

Në Evropë, efektet tashmë po ndihen në det. Deti Mesdhe arriti temperaturën mesatare më të lartë të regjistruar ndonjëherë në korrik 2026, dhe sipërfaqet jashtëzakonisht të ngrohta të detit mund të ndikojnë në jetën detare, lagështinë dhe kushtet e motit në tokë. 

Kjo është arsyeja pse shkencëtarët e klimës paralajmërojnë se pyetja nuk është më vetëm nëse do të ndodhin ngjarje ekstreme klimatike, por sa mirë do të jenë të përgatitura shoqëritë për frekuencën e tyre dhe mundësinë që ato të ndodhin njëkohësisht.