Çfarë na bën vërtet njerëzorë: një histori që flet nga kockat më të lashta

Ajo që na dallon nga kafshët nuk janë mjetet tona por ajo që bëjmë kur dikush rrëzohet dhe nuk mund të ngrihet më.

Në mesin e shumë tregimeve që përcillen brez pas brezi, ekziston një histori mësimore që mbart një mesazh të thellë mbi thelbin e njerëzimit. Pyetja është: cila ishte shenja e parë e qytetërimit në kulturat e lashta? Përgjigjja nuk qëndron te veglat e gjuetisë apo te qeramikat e para, por te një femur i shëruar – një kockë e kofshës që është thyer dhe është shëruar me kohë.

Në botën e egër, një këmbë e thyer është dënim me vdekje. I plagosuri nuk mund të gjuajë, të arrijë ujin apo të shpëtojë nga grabitqarët. Por një kockë e shëruar tregon diçka tjetër: dikush qëndroi. Dikush ndihmoi, mbrojti dhe kujdesi. Dikush sakrifikoi sigurinë e vet për të shpëtuar një tjetër.

Ky akt dhembshurie është thelbi i njerëzimit tonë. Siç tregojnë edhe zbulimet arkeologjike, shenjat e para të kujdesit dhe solidaritetit janë aq të lashta sa vetë specieja jonë. Një skelet neandertalas, mbi 50 mijë vjet i vjetër, i gjetur në Irak, tregon një burrë që ka mbijetuar për vite me lëndime të rënda një e pamundur pa ndihmën e të tjerëve. Po ashtu, një fosil i Homo erectus-it, 1.8 milionë vjet i vjetër, dëshmon për një person që ka jetuar gjatë sëmundjeve që do ta kishin bërë të paaftë për mbijetesë në kushte natyrore.

Këto gjetje flasin qartë: njerëzimi nuk nisi me pushtime, por me kujdesin ndaj tjetrit.

Në kohën e sotme, ku shpesh vlera matet me produktivitetin dhe suksesin individual, kjo histori na kujton diçka thelbësore qytetërimi matet me aftësinë për të ndalur, për të ndihmuar, për të qëndruar pranë atij që ka nevojë.

Sepse në fund, ne jemi më njerëzorë jo kur arrijmë më shumë, por kur kujdesemi më shumë. Dhe kjo e vërtetë, siç dëshmojnë kockat më të vjetra në botë, është po aq e lashtë sa vetë ekzistenca jonë.