Franga zvicerane është rritur tashmë me 3.5 për qind kundrejt dollarit amerikan këtë vit, e nxitur nga politika tregtare e paparashikueshme e SHBA-së, pyetjet në lidhje me pavarësinë e Rezervës Federale dhe kërcënimi i ndërhyrjes ushtarake të SHBA-së në Grenlandë, Amerikën Latine dhe Lindjen e Mesme.
Dominimi vjen pasi u rrit me 12.7 përqind kundrejt dollarit amerikan në vitin 2025. Kohët e fundit arriti nivelin më të lartë në 11 vjet kundrejt dollarit, duke qëndruar pranë këtyre niveleve.
“Përshkallëzimi i mëtejshëm, gjeopolitikisht, do të thotë më shumë pasiguri”, tha Presidenti i Bankës Kombëtare Zvicerane, Martin Schlegel, për CNBC në margjinat e Forumit Ekonomik Botëror në Davos javën e kaluar.
“Kjo nuk është mirë as për frangun zviceran dhe as për Zvicrën, sepse frangu është një strehë e sigurt. Sa herë që ka pasiguri në botë, frangu rritet dhe kjo e bën politikën monetare më të ndërlikuar për Bankën Kombëtare Zvicerane.”
Ndryshe nga fuqitë rajonale, Zvicra po përballet me rritje të ngadaltë të çmimeve, dhe forcimi i frangës mund të rrisë më tej presionin dezinflacionist mbi ekonominë e orientuar drejt eksportit të vendit.
“Franga zvicerane mbetet e fortë pjesërisht sepse kërkesa për shumë eksporte zvicerane është relativisht joelastike ndaj çmimeve”, tha për CNBC Giuliano Bianchi, bashkëthemelues i Institutit Quantitas, Shkolla e Biznesit të Mikpritjes EHL.
Ai vuri në dukje se në sektorë kyç si industria farmaceutike, prodhimi preciz dhe shërbimet me vlerë të lartë, mbiçmimi i monedhës ka pak ndikim në uljen e kërkesës së jashtme, duke dobësuar mekanizmin që përndryshe do të stabilizonte kursin e këmbimit.
“Kjo e ndërlikon detyrën e Bankës Kombëtare Zvicerane (SNB), pasi një frang i fortë ul inflacionin e importit dhe shtrydh kufijtë e eksportuesve, duke rënduar pagat dhe investimet në një kohë kur inflacioni është tashmë i shtypur”, tha ai.
Me normën e inflacionit të vendit prej vetëm 0.1 përqind dhe normën bazë të interesit të SNB-së prej zero përqind, Zvicra luhatet në prag të dezinflacionit dhe territorit të normave negative të interesit.
Në vitin 2022, SNB i dha fund shtatë viteve me norma negative interesi, të cilat nuk ishin të pëlqyeshme për kursimtarët dhe huadhënësit sepse ulnin rendimentet e depozitave të kursimit dhe rentabilitetin e bankave.
“Marzhi për një treg me norma negative interesi është më i lartë se normalja, por nëse na duhet, do të shkojmë në negative”, tha Schleger.
Një tjetër mjet i përdorur më parë nga SNB për të ftohur frangën ishte ndërhyrja në tregun e këmbimit valutor – shitja e frangave dhe blerja e valutave të huaja.
Por kjo tani mbart rreziqe, vetëm disa muaj pasi Zvicra siguroi një marrëveshje tregtare për të ulur tarifat nga 39 përqind – disa nga më të këqijat nën regjimin tarifor të administratës Donald Trump – në 15 përqind.
Administrata Trump vendosi tarifa të larta vitin e kaluar si pjesë e të ashtuquajturave tarifa reciproke, të cilat, sipas Shtëpisë së Bardhë, ishin pjesërisht një përgjigje ndaj “manipulimit të monedhës dhe barrierave tregtare” nga vendet e tjera.
Në qershor, Shtëpia e Bardhë e shtoi Zvicrën në një “Listë Mbikëqyrjeje” prej nëntë partnerësh tregtarë, “praktikat valutore dhe politikat makroekonomike të të cilëve meritojnë vëmendje të veçantë”.
Javën e kaluar, Trump tregoi se sa kapriçioz mund të jetë kur tha në një fjalim në Davos se tarifat ndaj Zvicrës po rriteshin nga 31 përqind në 39 përqind sepse presidentja e atëhershme Karin Keller-Satter “thjesht e acaroi”. Vendi do të vazhdojë të jetë i kujdesshëm se mos shkakton zemërimin e Shtëpisë së Bardhë.
