Aleanca për Barazi Gjinore na kujton se, pavarësisht garancive ligjore për pagë të barabartë për punë të barabartë, gratë vazhdojnë të fitojnë më pak se burrat. Por hendeku gjinor në paga nuk fillon në ditën e pagës, ai fillon shumë më herët.
Sot është Dita Ndërkombëtare e Pagës së Barabartë. Sipas informacioneve, hendeku gjinor në paga është një pasojë e dukshme e pabarazive të padukshme që grumbullohen gjatë gjithë jetës së punës së grave. Ai fillon me zgjedhjen e profesionit, vazhdon përmes mundësive të kufizuara për avancim, përfaqësimit të pamjaftueshëm në pozicione drejtuese, kujdesit më të madh për familjen dhe shtëpinë, aksesit të pabarabartë në financa dhe sipërmarrje, dhe në fund të fundit reflektohet në nivelin e pagës, pensionit dhe sigurisë ekonomike.
Sipas Organizatës Ndërkombëtare të Punës, gratë në nivel global ende fitojnë rreth 20% më pak se burrat, ndërsa të dhënat e fundit të Eurostat tregojnë se hendeku gjinor në paga në Bashkimin Evropian do të jetë 11.1% në vitin 2024. Edhe pse hendeku është ngushtuar gradualisht vitet e fundit, ai mbetet i konsiderueshëm, veçanërisht për gratë në pozicione më të larta dhe në pjesën më produktive të jetës së tyre të punës.
Ky hulumtim nga Shoqata për Barazi Gjinore tregon se në Maqedoni, hendeku gjinor në paga është rreth 12%, dhe ndryshimet më të mëdha vërehen tek njerëzit me arsim të lartë dhe tek punonjësit e moshës 45 deri në 49 vjeç.
“Kjo tregon se vetëm arsimi i lartë dhe përvoja profesionale nuk janë të mjaftueshme për të siguruar status të barabartë ekonomik për gratë. Është e rëndësishme të theksohet se hendeku gjinor në paga nuk do të thotë që çdo grua merr një pagë më të ulët se kolegu i saj mashkull për të njëjtën punë. Ai përfaqëson një ndryshim në të ardhurat mesatare të të gjitha grave dhe burrave në tregun e punës dhe është rezultat i një kombinimi të disa faktorëve – ndarjes horizontale dhe vertikale, nën-përfaqësimit të grave në pozicione drejtuese, ndërprerjeve më të shpeshta të karrierës për shkak të detyrimeve familjare, shpërndarjes së pabarabartë të kujdesit të papaguar, por edhe diskriminimit të drejtpërdrejtë dhe të tërthortë”, thuhet në analizën e Shoqatës për Barazi Gjinore.
Gjatë vitit të kaluar, analizat nga Aleanca për Barazi Gjinore kanë treguar se këto pabarazi nuk kufizohen vetëm te pagat. Analiza “Hendeku Gjinor në Qasjen në Kredi: Statusi dhe Sfidat në Maqedoninë e Veriut”, e përgatitur në bazë të të dhënave nga Banka Kombëtare, tregoi se vetëm 13.78% e kredive të korporatave në numër dhe 7.83% në vlerë u miratohen kompanive në pronësi kryesisht të grave. Përveç kësaj, analizat mbi përfaqësimin politik dhe lidershipin tregojnë se gratë vazhdojnë të jenë të nën-përfaqësuara në pozicione ku merren vendimet më të rëndësishme ekonomike dhe politike. Këta faktorë ndikojnë drejtpërdrejt në mundësitë e tyre për zhvillim profesional, të ardhura më të larta dhe pavarësi ekonomike.
Barazia gjinore nuk është vetëm çështje e të drejtave të njeriut, por edhe e zhvillimit ekonomik. Hulumtimet tregojnë se pjesëmarrja më e madhe e grave në tregun e punës, qasja e barabartë në pozicione udhëheqëse dhe qasja më e mirë në financa kontribuojnë në produktivitet më të lartë, konkurrueshmëri më të madhe të kompanive dhe rritje ekonomike më të qëndrueshme.
“Nëse duam ta zvogëlojmë hendekun gjinor në paga, duhet të ndalojmë së pari ta shohim atë vetëm si një çështje page. Është rezultat i të gjitha pabarazive që gratë përjetojnë gjatë gjithë karrierës së tyre – nga arsimi dhe punësimi i parë, përmes qasjes në financa dhe mundësive të avancimit, deri te pjesëmarrja në vendimmarrje. Paga e barabartë është pasojë e mundësive të barabarta, jo e kundërta”, thekson Aleanca për Barazi Gjinore.
Aleanca për Barazi Gjinore u bën thirrje institucioneve, punëdhënësve dhe politikëbërësve që të krijojnë masa dhe politika që do të sigurojnë transparencë më të madhe të pagave, mundësi të barabarta për avancim, përfaqësim më të madh të grave në pozicione drejtuese, akses më të mirë në financa për gratë sipërmarrëse dhe monitorim të rregullt të të dhënave statistikore të ndara sipas gjinisë. Vetëm përmes një qasjeje sistemike mund të krijohet një treg pune në të cilin paga e barabartë nuk do të jetë përjashtim, por rregull.
Parimi i pagës së barabartë për punë të barabartë u vendos nga Traktati i Romës në vitin 1957 dhe është një nga parimet themelore të Bashkimit Evropian. Megjithatë, pavarësisht më shumë se gjashtë dekadave të garancive ligjore dhe politikave për trajtim të barabartë, progresi në uljen e hendekut gjinor në paga mbetet i ngadaltë. / denar
