Projekti kërkimor “AI 2027”, i publikuar në prill 2025 nga grupi “AI Futures”, paraqiti një skenar sipas të cilit inteligjenca artificiale mund të zhvillonte superinteligjencën dhe aftësinë për t’u programuar plotësisht në mënyrë autonome që në vitin 2027, duke marrë kështu kontrollin e zhvillimit të vet. Në skenarin më të keq të mundshëm, ky rrjedhë ngjarjesh përfundon me shkatërrimin e njerëzimit.

Në një version të ri të modelit, të publikuar në fund të dhjetorit, AI Futures rishikoi vlerësimet e saj. Sipas parashikimeve të përditësuara, aftësitë kryesore – të tilla si kodimi autonom dhe superinteligjenca – do të shfaqen më vonë nga sa mendohej fillimisht.

Udhëheqësi i projektit Daniel Kokotaylo e shpjegoi ndryshimin në një postim në platformën “X”: “Zhvillimi aktualisht po ecën disi më ngadalë nga sa parashikoi skenari “IA 2027″. Vlerësimet tona edhe atëherë shkuan përtej vitit 2027, dhe tani i kemi zhvendosur ato më tej.” Sipas tij, vlerësimi i ri i përafërt tani lëviz rreth vitit 2030, duke theksuar se niveli i pasigurisë mbetet shumë i lartë.

Nga automatizimi i kodit te superinteligjenca

Modeli origjinal parashikoi se IA mund t’i tejkalonte njerëzit në shumicën e detyrave njohëse deri në vitin 2027 dhe më pas të çonte përpara me shpejtësi zhvillimin e saj drejt superinteligjencës artificiale. Në një simulim, një sistem gjithëpërfshirës i IA-së do të shfaqej deri në vitin 2030 që do të fillonte ta përshtatte botën me veten, jo me njerëzit, duke eliminuar “kërcënimet e mundshme”.

Në skenarin më radikal, njerëzit bëhen të tepërt dhe “IA” e pastron fushën në fillim të viteve 2030 për të krijuar një infrastrukturë që do t’i shërbejë ekskluzivisht asaj, raporton “The Independent”.

Versioni i ri i modelit është dukshëm më i kujdesshëm: kodimi autonom parashikohet gjatë viteve 2030, superinteligjenca rreth vitit 2034, pa një datë të saktë për dominimin e mundshëm të “IA”-së mbi njerëzimin. Apokalipsi mund të jetë shtyrë, por jo anuluar, thonë ekspertët.

Projekti është pritur me reagime negative që nga fillimi. Gary Marcus, një profesor i pensionuar i neuroshkencës në Universitetin e Nju Jorkut, e krahasoi të gjithë historinë me një thriller të Netflix, duke e quajtur atë “absurditet i pastër fantastiko-shkencor” në një postim në Substack.

Nga ana tjetër, Dr. Fazl Bareze, një bashkëpunëtor i lartë kërkimor në Universitetin e Oksfordit dhe ekspert në sigurinë, interpretueshmërinë dhe qeverisjen e inteligjencës artificiale, thotë se nuk është dakord me afatet, por beson se projekti ngre pyetje kyçe.

“Nuk ka asnjë mosmarrëveshje midis ekspertëve se, nëse nuk e zgjidhim problemin e pajtueshmërisë dhe sigurisë, inteligjenca artificiale mund të jetë potencialisht teknologjia e fundit që ndërtojmë”, tha ai për The Independent. “Sa larg jemi nga kjo dhe sa e mundshme është kjo mbetet një çështje e hapur.”

Dr. Barrez paralajmëron se zhvillimi i inteligjencës artificiale aktualisht po ecën shumë më shpejt se mekanizmat e sigurisë, duke e përshkruar ritmin e progresit si lëvizje “me shpejtësinë e dritës”. “Ende nuk e kemi kuptuar se si t’i parandalojmë pasojat e këqija, por as ato që vetëm përkeqësojnë problemet ekzistuese sociale”, thotë ai. “Problemet ekzistojnë tashmë, teknologjia thjesht po e përshpejton në mënyrë dramatike ritmin e përhapjes së tyre.”

Edhe pse nuk dëshiron të spekulojë mbi afatet kohore, Barrez thekson se është thelbësore të sigurohet që inteligjenca artificiale të mbetet në shërbim të njerëzve, jo t’i zëvendësojë ata.

“Problemi i vërtetë është humbja graduale e kontrollit nga njerëzimi. Ne po humbasim aftësinë për të menduar dhe vepruar në mënyrë të pavarur, ndërsa varësia jonë nga teknologjia rritet”, paralajmëron ai. “Sot i kërkoni një sistemi t’ju shkruajë një email. Nesër ai mund të vendosë vetë se çfarë të shkruajë dhe të dërgojë – dhe ta bëjë këtë sipas vlerave të veta.”