Ky vend evropian po “mposht” vdekjen – ja ku jetojnë më gjatë!
Evropianët po jetojnë më gjatë, por hendeku midis rajoneve po zgjerohet gjithashtu.
Në dekadat e fundit, jetëgjatësia mesatare në Evropë është rritur ndjeshëm. Kjo është rezultat i përparimeve të mëdha në mjekësi, por edhe i ndërgjegjësimit më të madh për një stil jetese të shëndetshëm.
Kjo është ndihmuar edhe nga fakti që shumë sëmundje infektive, të cilat më parë përbënin një rrezik të madh për shëndetin dhe jetën, janë vënë nën kontroll. Gjithashtu janë përmirësuar edhe mundësitë e trajtimit të sëmundjeve kardiovaskulare.
Një hop i tillë në qytetërimin shëndetësor ka përfshirë të gjithë Evropën, por është treguar se në disa vende qytetarët jetojnë më gjatë se në të tjerat. Nga çfarë varet kjo?
Në përfundime interesante demografike arritën studiuesit të cilët publikuan analizën e tyre në revistën Nature Communications në vitin 2026. Ata studiuan deri në 450 rajone në Evropën Perëndimore midis viteve 1992 dhe 2019 dhe arritën në përfundimin se në disa zona jetëgjatësia mesatare vazhdon të rritet, ndërsa në të tjera stagnon.
Doli që ndryshimet mund të jenë të mëdha edhe brenda një vendi të vetëm, prandaj analiza e zonave më të vogla kishte një rëndësi të madhe.
Të dhënat tregojnë se në disa rajone jetëgjatësia po rritet vazhdimisht – mesatarisht me rreth 2.5 muaj për burrat dhe 1.5 muaj për gratë. Kjo është e krahasueshme me rezultatet e viteve të kaluara. Në vitin 2019, në zonat me jetëgjatësinë më të gjatë në Evropë, burrat jetuan mesatarisht 83 vjet dhe gratë 87 vjet. Rezultate të tilla janë regjistruar në:
Italia Veriore (Lombardia dhe Emilia-Romanja)
Zvicër (rajonet kufitare)
Spanjë (Vendi Bask, Navarra dhe Rioja)
Sipas studiuesve, Evropa nuk po plaket më në mënyrë të barabartë. Që nga viti 2005, në disa rajone, trendi i rritjes së jetëgjatësisë është ngadalësuar qartë. Kjo është e vërtetë për Gjermaninë Lindore, Valoninë dhe Belgjikën.
Arsyeja kryesore është shkalla e lartë e vdekshmërisë midis moshave 55 dhe 74 vjeç, e cila është kryesisht rezultat i konsumit të tepërt të alkoolit, pirjes së duhanit dhe një diete të pashëndetshme.
