Ushqimet ultra të përpunuara kanë më shumë të përbashkëta me cigaret sesa me frutat dhe perimet dhe duhet të rregullohen në një mënyrë të ngjashme me duhanin, përfundon një raport i ri nga shkencëtarët amerikanë.
Studiuesit pohojnë se produkte të tilla, të tilla si ëmbëlsirat, pijet e gazuara dhe ushqimet e lehta, janë krijuar për të nxitur varësinë dhe konsumin e tepërt, prandaj ato përbëjnë një rrezik serioz për shëndetin publik, shkruan The Guardian.
Në një studim të botuar në revistën shëndetësore Milbank Quarterly , studiues nga Harvardi, Universiteti i Miçiganit dhe Universiteti Duke raportojnë se ushqimet ultra të përpunuara dhe cigaret kanë ngjashmëri në mënyrën se si janë krijuar për të krijuar varësi.
Prodhuesit, argumentojnë ata, e përshtatin përbërjen dhe shpejtësinë e efektit të produktit në qendrat e shpërblimit të trurit. Autorët gjithashtu tregojnë taktikat e marketingut që e mashtrojnë publikun. Pretendime të tilla si “me pak kalori” ose “pa sheqer” në paketimin e këtij lloji ushqimi janë krahasuar me reklamimin e filtrave të cigareve në vitet 1950 si një risi mbrojtëse që nuk pati asnjë efekt të vërtetë në praktikë.
Ushqimet ultra të përpunuara janë produkte industriale që shpesh përmbajnë emulsifikues, ngjyra artificiale dhe aroma. Kjo kategori përfshin pije të gazuara, ushqime të paketuara si patate të skuqura dhe biskota, ëmbëlsira, ushqim të shpejtë, vakte dhe ëmbëlsira të gatshme, si dhe bukë dhe drithëra mëngjesi të prodhuara në masë.
Këto ushqime janë të pasura me kripë, sheqer dhe yndyrë, dhe të varfra në proteina dhe vitamina e minerale kyçe. Shkencëtarët paralajmërojnë se konsumimi i ushqimeve të tilla është i lidhur me një rrezik në rritje të obezitetit, kancerit, diabetit të tipit 2 dhe sëmundjeve kardiovaskulare, dhe ndikon negativisht në mikrobiotën e zorrëve.
Një nga autoret e studimit, profesoresha Ashley Gerhardt nga Universiteti i Miçiganit, një psikologe klinike e specializuar në varësi, thekson se pacientët e saj i bënë vetë këto krahasime.
– Më thanë: “Ndihem e varur nga këto gjëra. Më parë pija duhan, dhe tani kam të njëjtin zakon me pijet e gazuara dhe petullat. E di që po më vret, dua t’i lë, por nuk mundem”, tha ajo.
Sipas saj, debati mbi ushqimet ultra të përpunuara ndjek një model të njohur në fushën e varësisë.
“Për njëfarë kohe, ne e fajësojmë individin dhe i themi të jetë i moderuar, dhe pastaj përfundimisht kuptojmë se çfarë mekanizmash përdor industria për të krijuar produkte që mund t’i bëjnë njerëzit të varur”, shpjegoi ajo.
Edhe pse ushqimi, ndryshe nga duhani, është thelbësor për mbijetesë, autorët argumentojnë se ky dallim e bën veprimin edhe më të nevojshëm sepse është e vështirë të shmanget në mjedisin modern të ushqimit të sotëm. Gerhard beson se duhet të jetë e mundur të dallohen ushqimet e dëmshme ultra të përpunuara nga ushqimet e tjera në të njëjtën mënyrë që dallohen pijet alkoolike nga pijet e tjera.
Artikulli argumenton se këto ushqime plotësojnë “kriteret e përcaktuara” për të përcaktuar nëse një substancë duhet të konsiderohet varësi. Prandaj, autorët bëjnë thirrje që të zbatohen mësimet e nxjerra nga rregullimi i duhanit, duke përfshirë ligjet dhe kufizimet e marketingut, dhe që përgjegjësia të zhvendoset nga individi te industria ushqimore.
Profesori Martin Warren i Institutit Quadram, një qendër e specializuar në kërkimin ushqimor, beson se autorët rrezikojnë të “teprojnë” me krahasimet e tyre, megjithëse ai pranon se ka paralele.
Dr. Gitinji Gitahi, Drejtor Ekzekutiv i Amref Health Africa, paralajmëron për një problem në rritje në Afrikë, ku rregullimi i dobët dhe ndryshimi i zakoneve të konsumatorëve krijojnë një “kombinim fitimprurës” për korporatat.
