Shkencëtarët pohojnë: Spanja dhe Portugalia po rrotullohen gradualisht, distanca midis Evropës dhe Afrikës po zvogëlohet

Pllaka tektonike mbi të cilën shtrihen Spanja dhe Portugalia ka filluar të rrotullohet ngadalë, pohojnë shkencëtarët në studimin e fundit të botuar në revistën Gondwana Research.

Gjeologët thonë se presioni tektonik po e zhvendos gradualisht Gadishullin Iberik rreth boshtit të tij, pasi është i shtrydhur midis dy forcave të mëdha gjeologjike që janë vazhdimisht në veprim.

Ky zhvendosje ndodh gjatë mijëra ose miliona viteve, kështu që askush nuk do ta ndiejë atë drejtpërdrejt, por ndihmon në shpjegimin pse tërmetet në Spanjë dhe Portugali ndodhin relativisht shpesh.

Spanja dhe Portugalia shtrihen në një pllakë tektonike që shumë ngadalë “notron” mbi një shtresë më të butë të kores së Tokës. Këto pllaka lëvizin vazhdimisht, zakonisht në drejtime mjaft të parashikueshme. Megjithatë, Afrika dhe Euroazia po lëvizin drejt njëra-tjetrës, duke zvogëluar hendekun midis tyre me katër deri në gjashtë milimetra në vit.

Në shumë pjesë të botës, kjo lëvizje krijon çarje të qarta ose zona subduksioni, ku njëra pllakë depërton nën tjetrën. Por, siç vëren studimi, kufiri midis pllakave afrikane dhe euroaziatike në Mesdheun perëndimor është i paqartë dhe kompleks, pa një vijë të përcaktuar qartë. Në vend që presioni të lirohet përgjatë një çarjeje të madhe, ai është i përhapur në një zonë të gjerë, duke përfshirë vetë Spanjën dhe Portugalinë.

Pra, në vend që të lëvizë në veri me pjesën tjetër të Evropës, blloku iberik po përdridhet dhe po rrotullohet ngadalë në drejtim të akrepave të orës, si një ingranazh i kapur midis dy pjesëve lëvizëse. Në këtë proces, rajoni Alboran, midis Spanjës jugore dhe Marokut verior, po lëviz në perëndim, duke shtuar forcë anësore në presionin që tashmë vjen nga jugu.

Në të njëjtën kohë, kjo është një nga arsyet pse gjeologjia përreth Gjibraltarit është kaq e vështirë për t’u kuptuar. Për shkak se lëvizja anësore nuk është uniforme, korja e Tokës reagon ndryshe në varësi të vendndodhjes: në disa vende pllaka afrikane po shtyn drejtpërdrejt kundër pllakës euroaziatike, ndërsa në të tjera një pjesë e asaj energjie lirohet anash, duke lejuar që toka të rrëshqasë në vend që të përplaset drejtpërdrejt.

Gjeologu Asier Madarieta thekson se ka shumë zona ku deformimi dhe aktiviteti sizmik po ndodhin qartë, por se strukturat tektonike përgjegjëse për këtë mbeten të fshehura nën tokë.

Zbulimi, sipas shkencëtarëve, ofron një mënyrë të re për të interpretuar peizazhin. Ata theksojnë se kjo nuk do të thotë që tërmetet mund të parashikohen nga hiçi, por ndihmon në njohjen e vendeve ku grumbullohet tensioni dhe cilat struktura mund të jenë aktive, edhe kur ato nuk janë të dukshme në sipërfaqe.

– Shkurt, Spanja dhe Portugalia nuk bëhen më të rrezikshme brenda natës, por ky zbulim tregon se historia e tyre gjeologjike është shumë më dinamike nga sa duket. Gadishulli Iberik po rrotullohet në heshtje për shkak të forcave që vepronin shumë kohë para shfaqjes së njerëzve dhe që do të vazhdojnë të veprojnë shumë kohë pas tyre – përfundojnë shkencëtarët.