Si të mbrohen kabllot nëndetëse? Nëse ato bien – bota ndalet!

Pa to, interneti do të ngadalësohej me 80 përqind dhe PBB-ja globale do të humbiste triliona dollarë në vit – vlerësimet sugjerojnë se një ndërprerje në trafikun transatlantik do të kushtonte një miliard dollarë në orë. Me një vlerë dhe rëndësi të tillë, është e habitshme se sa pak të mbrojtur janë ato. Admirali David Johnston, Shefi i Shtabit të Përgjithshëm të Ushtrisë Australiane, e quajti mbrojtjen e kabllove thelbësore.

“Kjo është dobësia jonë më e madhe, pa ta nuk ka luftë moderne dhe nuk ka ekonomi moderne. Nuk ka Australi.” Çdo vit ndodhin disa ndërprerje të kabllove nënujore, kryesisht për shkak të moshës ose dëmtimeve aksidentale nga anijet e peshkimit, por frika e shkëputjes së qëllimshme po rritet.

Zëvendëspresidentja Ekzekutive e Komisionit Evropian për Sovranitetin Teknologjik, Sigurinë dhe Demokracinë, Henna Virkunen, tha kur njoftoi planin e ri të BE-së për zhvillimin dhe mbrojtjen e kabllove nëndetëse: “Parandalimi, zbulimi, reagimi dhe frenimi – ne duhet të veprojmë në mënyrë të koordinuar kundër kërcënimeve hibride, kryesisht në Detin Baltik, por edhe në të gjitha brigjet e Bashkimit Evropian”.

Garda Baltike

Plani i Veprimit i Bashkimit Evropian për Sigurinë e Kabllot Nëndetëse, i miratuar këtë vit, parashikon një investim total prej një miliard eurosh gjatë periudhës 2025-2027, si pjesë e një strategjie më të gjerë për sigurinë dixhitale dhe energjetike. BE-ja po investon më shumë në kabllo të reja “inteligjente” që janë më rezistente ndaj defekteve dhe të pajisura me sensorë.

Aktualisht nuk ka një plan ushtarak evropian për të mbrojtur kabllot nënujore, por disa anëtarë të BE-së tashmë po e bëjnë këtë në mënyrë të pavarur. Forcat e Armatosura Estoneze kanë mbrojtur kabllon nënujor të energjisë Estlink 1 në Detin Baltik që nga fillimi i vitit dhe kanë leje për të ndaluar dhe kontrolluar anijet civile në zonë.

Ekziston gjithashtu misioni i parë i specializuar i NATO-s, “Baltic Sentinel”, për të mbrojtur kabllot dhe tubacionet nënujore në Detin Baltik, i nisur më parë këtë vit. Ai përdor anije, avionë, dronë nënujorë dhe ajrorë, nëndetëse dhe satelitë për të monitoruar “anomalitë” siç janë anijet që ngadalësohen ose ndalen pranë kabllove.

Ndalimi i teknologjisë kineze

Shtetet e Bashkuara gjithashtu rritën mbrojtjen këtë vit përmes një kombinimi masash rregullatore, burimeve ushtarake, bashkëpunimit ndërkombëtar dhe inovacionit teknologjik.

Komisioni Federal i Komunikimeve (FCC) ka miratuar rregulla të reja për të përshpejtuar ndërtimin dhe për të forcuar sigurinë e kabllove nënujore, dhe ndër vendimet më të rëndësishme është një ndalim i plotë i teknologjisë kineze. Kjo vlen për gjithçka, si për shërbimet ashtu edhe për pajisjet.

Janë futur në përdorim inspektime të rregullta të kabllove nënujore së bashku me vlerësimet e rrezikut të sigurisë kombëtare. Të gjithë transportuesit privatë duhet t’i lejojnë qeverisë qasje në anijet e tyre nëse është e nevojshme.

Është planifikuar gjithashtu blerja e dy anijeve të reja moderne për shtrimin dhe riparimin e kabllove.

SHBA-të kanë nënshkruar gjithashtu marrëveshje me Australinë, Kanadanë, Bashkimin Evropian, Japoninë dhe Mbretërinë e Bashkuar mbi sigurinë e kabllove dhe planifikimin e rrugëve për të shmangur mbivendosjet.

Evropa po mbetet prapa në “luftën e kabllove”

Kina është lojtari më i madh global në ndërtimin e kabllove, zyrtarisht si pjesë e nismës “Një Brez, Një Rrugë”. Rreth një e katërta e të gjitha kabllove të vendosura aktualisht prodhohen në Kinë, me akuza të vazhdueshme perëndimore se ato përdoren për spiunazh dhe vjedhje të dhënash.

Rusia po investon në rrjete alternative kabllore jashtë rrugëve perëndimore dhe po përdor anije kineze për t’i vendosur ato. Ka akuza të vazhdueshme nga Perëndimi se Rusia po përqendrohet kryesisht në kërcënimet ushtarake dhe hibride, duke përdorur nëndetëse dhe anije për sabotim, veçanërisht në Evropë.

John Aitken, një oficer në pension i Marinës Mbretërore Britanike, thotë se Evropa po mbetet në mënyrë drastike prapa në luftën e kabllove nënujore, e cila tashmë ka filluar.

Në artikullin e tij për Guardian, ai shkroi: “Situata në shtratin e detit është e ngjashme me ndryshimet klimatike – po e humbasim ngadalë betejën dhe shumë e mohojnë se beteja po zhvillohet fare. Nuk mund të përfundojë mirë për botën perëndimore.”

ITU, Unioni Ndërkombëtar i Telekomunikacionit, një agjenci e specializuar e OKB-së që merret me telekomunikacionin dhe teknologjitë e informacionit dhe komunikimit, është në një rrugë të ngjashme.

Deklarata nga konferenca e tyre e parë ndërkombëtare mbi sigurinë e kabllove nëndetëse bën thirrje për një dialog global mbi mbrojtjen e kabllove, duke përfshirë standardet e qëndrueshmërisë dhe udhëzimet teknike për parandalimin e dëmeve. Ata mbështesin rishikimin e marrëveshjeve ndërkombëtare dhe, së bashku me tensionet gjeopolitike, paralajmërojnë për kërcënime të reja – rritjen e trafikut global për shkak të zhvillimit të inteligjencës artificiale, të cilën infrastruktura aktuale thjesht nuk mund ta përballojë, madje as me investime të reja.

Gjigantët e teknologjisë janë investitorët më të mëdhenj

Dhe investimet në kabllot nëndetëse në dy vitet e ardhshme do të arrijnë në 13 miliardë dollarë. Kjo është pothuajse dyfishi i shumës në periudhën e mëparshme.

Investitorët më të mëdhenj janë kryesisht gjigantë të teknologjisë, të cilët po financojnë rreth 50 përqind të kabllove të reja për shkak të nevojave të inteligjencës artificiale, qendrave të të dhënave dhe trafikut global të të dhënave. Ata kanë marrë drejtimin nga operatorët tradicionalë të telekomunikacionit, të ndjekur nga prodhuesit e pajisjeve dhe vetë shteti, shkruan ai.

Kablloja e parë telegrafike nëndetëse u vendos në vitin 1850 midis Anglisë dhe Irlandës, duke lejuar komunikim të shpejtë përmes Kanalit Anglez.

Sot, më shumë se 450 kabllo nëndetëse me një gjatësi totale prej rreth 2.7 milionë kilometrash janë aktive. 150 kabllo të tjerë të rinj janë në përgatitje e sipër.