Von der Leyen forcon partneritetin me Grenlandën

Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, udhëton sot për në Nuuk për një vizitë dy-ditore për të riafirmuar mbështetjen për territorin autonom danez, një zonë në të cilën Shtetet e Bashkuara, nën udhëheqjen e Donald Trump, kanë treguar interes.

Deklarata e përbashkët midis Bashkimit Evropian dhe Groenlandës pritet të nënshkruhet nesër. 

“Grenlanda është gjithnjë e më e rëndësishme për BE-në si një pikë hyrjeje në Arktik, por edhe për shkak të vendndodhjes së saj gjeopolitike, lëndëve të para kritike dhe rolit të saj në sigurinë e Arktikut”, shpjegon Mark Jacobsen, një studiues në Kolegjin Mbretëror Danez të Mbrojtjes.

Më herët këtë vit, Donald Trump këmbënguli posaçërisht në dëshirën e tij për të “marrë kontrollin” e ishullit të madh Arktik brenda Mbretërisë së Danimarkës, përpara se të përjashtonte mundësinë e përdorimit të forcës. Një grup pune i përbërë nga përfaqësues nga Danimarka, Groenlanda dhe Shtetet e Bashkuara është takuar që atëherë për të arritur një marrëveshje se si të zgjidhet kriza.

Përballë kërcënimeve të Trump, vendet evropiane kanë mbështetur fuqimisht Danimarkën dhe Groenlandën, dhe Ursula von der Leyen më parë këtë vit premtoi një rritje të konsiderueshme të investimeve të BE-së në rajonin e Arktikut, i cili vetë nuk është pjesë e BE-së.

Brukseli ka propozuar gjithashtu dyfishimin e ndihmës direkte të BE-së për Groenlandën në 530 milionë euro sipas buxhetit të ardhshëm për vitet 2028-2034. Sipas Financial Times, von der Leyen pritet të propozojë një ndihmë shtesë prej 200 milionë eurosh gjatë vizitës së saj më 6-7 shtator.

Kjo përkon me fillimin e stërvitjes “Mburoja e Arktikut”, e cila bashkon ushtarë nga dhjetë vende anëtare të NATO-s, “nuk është një rastësi e parëndësishme”, sipas Mickaël Bloujon-Mered, një studiues i gjeopolitikës në Universitetin e Kebekut.

Administrata Trump i ka akuzuar danezët për neglizhencë në sigurinë e Arktikut. Por Kopenhageni ka riinvestuar në rajon për më shumë se një vit, ashtu si edhe NATO, e cila nisi misionin Arctic Sentry në fillim të këtij viti.

“BE-ja nuk mund t’i ofrojë Grenlandës një garanci sigurie ushtarake në mënyrën që bën NATO, por mund të ofrojë diçka të rëndësishme politikisht: një sinjal të qartë se Grenlanda nuk është vetëm”, thekson Jacobsen. 

Ky sinjal është edhe më i rëndësishëm sepse, ndërsa presioni i SHBA-së ka qenë më pak i dukshëm që nga vizita në maj e Jeff Landry, i dërguari special i Donald Trump për Groenlandën, ai nuk është zhdukur aspak.

“Çdo muaj marrim ‘kartolina’ nga Trump ose bashkëpunëtorët e tij në lidhje me Groenlandën, gjë që tregon se ata nuk na kanë harruar”, thotë Blugeon-Mered. Në gusht, raportet e medias në lidhje me përgatitjet nga një kompani amerikane nafte në një zonë të largët në pjesën lindore të ishullit rigjallëruan shqetësimet.

Projekti, i udhëhequr nga një kompani me seli në Teksas që përdor leje të lëshuara para moratoriumit të vitit 2021 për eksplorimin dhe shfrytëzimin e hidrokarbureve, ka zemëruar si banorët vendas ashtu edhe autoritetet, të cilët kanë mohuar miratimin për një pus fillestar eksplorimi, duke përmendur arsye procedurale.

Nuuk po kërkon të zhvillojë industri nxjerrëse që mund ta ndihmojnë të arrijë pavarësinë ekonomike nga Danimarka. Interesat e Groenlandës dhe ato evropiane këtu, siç e thotë studiuesi Mark Jacobsen, janë “shumë plotësuese”.

“Grenlanda ka nevojë për investime, infrastrukturë dhe tregje për të realizuar ambiciet e saj minerare, ndërsa BE-ja po kërkon qasje më të sigurt dhe të larmishme në lëndët e para kritike”, vëren Jacobsen. Më shumë se gjashtëdhjetë kompani kanë rreth 135 leje minerare, por vetëm dy miniera janë aktualisht në funksion.

Përkthimi i potencialit gjeologjik të Groenlandës në realitet ka rezultuar më i vështirë nga sa pritej. “Pyetja është nëse dinamika aktuale gjeopolitike do të ndryshojë përfundimisht rregullat e lojës”, thekson studiuesi.

Sipas Blugeon-Mered, vizita e Presidentes së Komisionit Evropian, e dyta në dy vjet, tregon se investimet evropiane në rajon janë afatgjata. Së bashku me Kryeministrin e Groenlandës Jens-Frederik Nielsen dhe Kryeministren daneze Mette Frederiksen, von der Leyen do të takohet edhe me Kryeministrin e Ishujve Faroe Beinir Johansen.

Nesër dhe pasnesër, Danimarka, Ishujt Faroe dhe Groenlanda do të mbajnë takimin e tyre gjysmëvjetor mbi marrëdhëniet brenda Mbretërisë së Danimarkës, së cilës i përkasin.