Zohran Mamdani publikon dosjet e fshehura të 11 shtatorit: Dhjetëra mijëra njerëz u sëmurën me kancer nga ajri i rrezikshëm

Qyteti i Nju Jorkut ka publikuar më shumë se 170,000 faqe dokumentesh të klasifikuara më parë në lidhje me cilësinë e ajrit pas sulmeve terroriste të 11 shtatorit 2001. Dokumentet zbulojnë se zyrtarët e qytetit në atë kohë dinin për nivelet e rrezikshme të ndotjes në zonën e Qendrës Botërore të Tregtisë të shembur, edhe pse e siguruan publikun se ajri ishte i sigurt, raporton CNN .

Kryetari Zohran Mamdani i prezantoi dokumentet në një konferencë për media dje. 

“Ndërsa vitet kalojnë dhe numri i të vdekurve rritet, ne përballemi me koston e 11 shtatorit sa herë që humbasim një banor tjetër të New Yorkut shumë shpejt”, tha Mamdani. “Sot, gati 25 vjet më vonë, më shumë njerëz kanë vdekur nga sëmundjet që lidhen me 11 shtatorin sesa nga vetë sulmi.

Gati 3,000 njerëz vdiqën në sulme, por mijëra të tjerë, përfshirë punonjësit e emergjencës që punuan për muaj të tërë në pastrim, vdiqën nga kanceri dhe sëmundje të tjera të shkaktuara nga ekspozimi ndaj toksinave. Sipas Memorialit dhe Muzeut të 11 Shtatorit, të paktën 140,000 njerëz nga të 50 shtetet e SHBA-së janë të regjistruar në programin shëndetësor të Qendrës Botërore të Tregtisë.

Nga këta, 49,000 janë diagnostikuar me kancer që lidhet me pasojat e sulmit. Kryebashkiaku Mamdani vuri në dukje se shumë njerëz që aktualisht nuk janë në sistem kanë të drejtë për ndihmë, siç janë banorët e zonës që nuk kanë marrë informacionin e nevojshëm ose ata që nuk jetojnë më në Nju Jork.

Kur Kongresi krijoi programin e kujdesit shëndetësor në vitin 2011, ai nuk mbulonte trajtimin e kancerit. Sëmundja u shtua vetëm në vitin 2012, pas presionit nga aktivistët dhe një studimi që konfirmoi shkallë të larta të sëmundjes midis zjarrfikësve që punonin në Ground Zero.

Publikimi i dokumenteve është rezultat i një padie të ngritur nga Shoqata e Mbikëqyrjes së Shëndetit të 11 shtatorit, e cila paditi qytetin për t’i bërë ato të disponueshme për publikun. Drejtori ekzekutiv i shoqatës, Ben Chevat, tha se dokumentet do t’u ofrojnë njerëzve prova për t’u kualifikuar për ndihmë federale dhe do të nxisin kërkime të reja mbi pasojat shëndetësore.

“Z. Kryetar Bashkie, dua t’ju falënderoj që jeni ai që, pas 25 vitesh, po fillon t’i përgjigjet pyetjes: Çfarë dinte qyteti për rreziqet e resë toksike në Ground Zero dhe kur e mësoi?” tha Chevat në konferencë, duke iu drejtuar Mamdanit.

Dokumentet përmbajnë memo të brendshme në të cilat zyrtarët e qytetit paralajmëruan për rezultatet e testeve që në tetor dhe nëntor 2001. Ato tregonin rregullisht nivele të larta të toksinave, duke përfshirë asbestin dhe kimikatet e rrezikshme.

Disa nga dokumentet tregojnë se edhe përfaqësuesi amerikan Jerry Nadler shprehu shqetësime. Në shkurt të vitit 2002, ai i dërgoi një letër zyrës së kryetarit të atëhershëm të bashkisë Michael Bloomberg, duke pretenduar se Agjencia për Mbrojtjen e Mjedisit (EPA) kishte “neglizhuar përgjegjësinë e saj për të monitoruar cilësinë e ajrit të brendshëm përreth Ground Zero”.

Nadler paralajmëroi se drejtuesja e atëhershme e EPA-s, Christine Todd Whitman, e kishte mashtruar publikun duke pretenduar se ajri ishte “i sigurt për t’u marrë frymë”.

Dokumentet tregojnë se pretendimi u bë përpara se qeveria të kryente ndonjë testim të ajrit të brendshëm. Përfaqësuesi shkroi gjithashtu për gjetjet e shkencëtarëve në Universitetin e Kalifornisë, Davis, të cilët gjetën “përqendrime alarmante” të grimcave ultra të imëta që depërtojnë thellë në mushkëri.

Pavarësisht kësaj, kryetari i atëhershëm i bashkisë Bloomberg, i cili pasoi Rudy Giuliani-n, deklaroi në shkurt të vitit 2002: “Çdo test që është bërë tregon se cilësia e ajrit është brenda kufijve të pranueshëm. Mendoj se disa njerëz thjesht nuk do ta besojnë kurrë këtë.” Një zëdhënës i Bloomberg nuk pranoi të komentonte mbi rastin dje.

Christine Todd Whitman lëshoi ​​një deklaratë të martën duke thënë se komentet e saj mbi cilësinë e ajrit “bazohen vetëm në analizat e shkencëtarëve të EPA-s”.

“Brenda pak ditësh, EPA lançoi një faqe interneti me të gjitha të dhënat e disponueshme dhe e përditësoi atë rregullisht për të publikuar të gjithë informacionin – qëllimi ishte të arrihej sa më shumë transparencë. Të gjithë në EPA bënë çmos me informacionin, mjetet dhe njohuritë që kishim në atë kohë”, tha ajo.

Ajo shtoi se zyrtarët e EPA-s theksuan vazhdimisht ndryshimin midis kushteve në kantierin e ndërtimit dhe ajrit në pjesën tjetër të qytetit dhe paralajmëruan për rreziqet për punëtorët në Ground Zero. Ajo vuri në dukje se EPA nuk e menaxhonte kantierin e ndërtimit, i cili ishte përgjegjësi e Qytetit të Nju Jorkut, dhe as nuk kishte autoritetin për të rregulluar cilësinë e ajrit të brendshëm.

Midis materialeve të publikuara është i ashtuquajturi “Memorandumi i Harding”, dërguar nënkryetarit të atëhershëm të bashkisë, Robert Harding. Në të, departamenti ligjor vlerëson se rreth 35,000 njerëz mund të padisin qytetin dhe diskuton mënyra për të kufizuar përgjegjësinë ligjore të qytetit.

“Ekziston shqetësim i madh se nëse këto raste shkojnë në gjyq, gjyqtarët dhe juritë do të jenë të anshëm në favor të paditësve (edhe pse qyteti duket se ka një mbrojtje të fortë) dhe për këtë arsye do të japin dëmshpërblime të konsiderueshme për të kompensuar individët për humbjet e tyre”, thuhet në memo.

Arsyet e mundshme për paditë përfshijnë se “këshillat shëndetësore i kanë bërë njerëzit të kthehen në zonë ose shumë shpejt (duke shkaktuar ekspozim ndaj toksinave ose dëmtim emocional) ose shumë vonë (duke shkaktuar vështirësi ekonomike)”.

“Njerëzit po sëmureshin sepse udhëheqësit të cilëve u besonin gënjenin dhe u thoshin se ishte e sigurt të thithnin ajër toksik”, tha kryebashkiaku Mamdani. 

Kur u pyet nëse vonesa e gjatë në publikimin e dokumenteve ishte një “fshehje”, ai u përgjigj: “Bëhet fjalë për administrata të shumta qyteti që refuzojnë të publikojnë dokumente që banorët e Nju Jorkut meritojnë t’i shohin”.

Kryebashkiaku shoqërohej nga anëtarë të familjeve të viktimave dhe Jon Stewart, një aktivist i hershëm për të drejtat e të mbijetuarve. 

“Helmi ishte në ajër, në tokë, në dritare, në kondicionerët tuaj, në kafshët shtëpiake dhe rrobat tuaja, dhe qëndroi atje për muaj të tërë. Të gjithë e dinin. Tani është mjaft e qartë se qyteti e dinte”, tha Stewart.

E pranishme ishte edhe Karen Klingon, vëllai i së cilës, Robert, jetonte pesë minuta larg Qendrës Botërore të Tregtisë. Ai u trajtua përmes një programi shëndetësor dhe në vitin 2018 mësoi se kishte një tumor në tru. Ai vdiq dy vjet më vonë. 

“Mendoj se kishte mungesë jo vetëm të transparencës, por edhe të kujdesit për njerëzit, gjë që e gjej shumë shqetësuese”, tha Klingon.

Zyrtarët njoftuan se dokumentet do të viheshin në dispozicion në një portal online. Ato u publikuan përpara 25-vjetorit të sulmit, i cili bie të premten, pasi u gjetën në 68 kuti në një zyrë të qytetit vitin e kaluar.