Në muajt e verës, kur temperaturat rriten mbi 35 gradë, kondicionerët bëhen një pjesë e domosdoshme e jetës së përditshme. Ato janë një simbol i rehatisë, një strehë nga vapa dhe shpesh gjëja e parë që ndezim kur hyjmë në shtëpinë, zyrën ose makinën tonë. Por pas kësaj freskie të këndshme fshihet një e vërtetë e pakëndshme – kondicionerët kanë një ndikim seriozisht të dëmshëm në mjedis, shëndet dhe përreth.
Kondicionerët janë ndër konsumatorët më të mëdhenj të energjisë elektrike në familje. Gjatë periudhave të nxehtësisë ekstreme, konsumi i energjisë elektrike rritet ndjeshëm, gjë që e tendos sistemin elektrik dhe rrit emetimet e gazrave të dëmshëm, veçanërisht nëse energjia elektrike vjen nga termocentralet që përdorin qymyr ose lëndë djegëse të tjera fosile. Me çdo ndezje të kondicionerit, ne kontribuojmë indirekt në rritjen e ndotjes dhe përshpejtimin e ndryshimeve klimatike – ironikisht, pikërisht ndryshimet që na detyrojnë ta përdorim kondicionerin edhe më shumë.
Kondicionerët përdorin freone dhe ftohës të tjerë kimikë, të cilët nëse nuk mirëmbahen siç duhet ose nëse lirohen në atmosferë, mund të dëmtojnë shtresën e ozonit . Edhe pse pajisjet moderne përdorin gazra më pak të dëmshëm, ka ende shumë modele të vjetra që janë aktive dhe përbëjnë një kërcënim serioz. Shtresa e ozonit është mbrojtja jonë natyrore nga rrezatimi ultravjollcë, dhe shkatërrimi i saj ka pasoja të drejtpërdrejta për shëndetin e njerëzve, kafshëve dhe bimëve.
Kondicionerët jo vetëm që ftohin brendësinë, por edhe ngrohin pjesën e jashtme . Ajri i ngrohtë që ata nxjerrin jashtë krijon efekte mikroklime, veçanërisht në zonat urbane me popullsi të dendur. Kjo çon në të ashtuquajturat “ishuj të nxehtësisë urbane”, ku temperaturat janë dukshëm më të larta se në zonat rurale. Kjo do të thotë që sa më shumë kondicionerë përdorim, aq më nxehtë bëhet jashtë – dhe përsëri, kthehemi në të njëjtin rreth vicioz: është nxehtë, kështu që e ndezim kondicionerin, kështu që bëhet edhe më nxehtë.
Përveç pasojave mjedisore, kondicionerët kanë ndikim edhe në shëndet. Përdorimi i tepërt i kondicionerëve mund të shkaktojë probleme me frymëmarrjen, alergji, lëkurë dhe sy të thatë, madje edhe dhimbje muskujsh për shkak të ndryshimeve të menjëhershme të temperaturës. Njerëzit që qëndrojnë vazhdimisht në dhoma me ajër të kondicionuar shpesh ankohen për lodhje, dhimbje koke dhe përqendrim të reduktuar. Përveç kësaj, nëse pajisja nuk pastrohet rregullisht, ajo mund të bëhet burim bakteresh, myku dhe mikroorganizmash të tjerë të dëmshëm që qarkullojnë në ajër.
Kondicionerët ndikojnë edhe në sjelljen tonë. Në vend që t’i përshtatemi ndryshimeve sezonale, ne izolohemi prej tyre. Harrojmë se si është të ajrosësh një dhomë, të përdorësh perde ose hije natyrale, të pish ujë dhe të veshësh rroba të lehta. Ne bëhemi të varur nga teknologjia, dhe kjo varësi jo vetëm që është e rehatshme, por është problematike për mjedisin dhe shëndetin.
Zgjidhja nuk është t’i hedhim kondicionerët, por t’i përdorim me mençuri. T’i mirëmbajmë rregullisht, t’i vendosim në temperatura optimale, t’i fikim kur nuk jemi në shtëpi dhe të mendojmë për alternativa – siç janë ventilatorët, ventilimi natyror, mbjellja e pemëve rreth ndërtesave dhe izolimi termik më i mirë. Gjithashtu duhet të investojmë në modele me efikasitet energjetik dhe burime të rinovueshme të energjisë, për të zvogëluar gjurmën tonë të përgjithshme ekologjike.
Në fund të fundit, kondicioneri nuk është vetëm çështje rehatie – është çështje përgjegjësie. Çdo gradë që e ulim në telekomandë ka një çmim, dhe të gjithë e paguajmë këtë çmim – përmes ajrit të ndotur, përmes ekstremeve klimatike, përmes problemeve shëndetësore. Nëse duam të jetojmë në një botë ku klima nuk është armiku, duhet të fillojmë të mendojmë se si ta përdorim teknologjinë pa shkatërruar natyrën.
