Tiparet kulturore – informacioni, besimet, sjelljet, zakonet dhe praktikat që formojnë karakterin e një popullsie – ndikohen nga konformiteti, tendenca për t’u përshtatur me të tjerët ose antikonformiteti, zgjedhja për t’u larguar qëllimisht nga të tjerët. Një mënyrë e re e modelimit të këtij ndërveprimi dinamik mund të ndihmojë në shpjegimin e fenomeneve sociale si polarizimi politik, tendencat kulturore dhe përhapja e dezinformatave.
Një studim i botuar në Proceedings of the National Academy of Sciences përshkruan këtë qasje të re. Duke paraqitur një model matematikor, Kaleda Denton, një bashkëpunëtore në Institutin Santa Fe dhe kolegët në Universitetin e Stanfordit zgjerojnë kërkimet e mëparshme për të ofruar një pamje më realiste se si paragjykimet konformiste dhe antikonformiste formojnë transmetimin e tipareve kulturore në një popullatë.
– Ideja e këtij hulumtimi ishte të dilte me një mënyrë më të mirë për të përfaqësuar matematikisht se si individët marrin vendime në botën reale. “Nëse ne mund ta bëjmë këtë, atëherë ne mund të shohim se çfarë ndodh me një popullsi prej 10,000 njerëz në afat të gjatë,” thotë Denton.
Modelet tradicionale të konformitetit/konformitetit shpesh supozojnë se individët gravitojnë drejt tipareve mesatare ose “të mesme” në popullatë. Ky koncept funksionon mirë nëse tiparet më të njohura janë afër kësaj mesatareje, gjë që mund të jetë rasti, të themi, për orët e punës ose madhësinë e porcioneve të ushqimit të konsumuar. Megjithatë, mesatarja është një tregues i dobët i popullaritetit në raste të tjera: për shembull, nëse shumica e njerëzve priren drejt ekstremit të majtë ose ekstrem të djathtë të spektrit politik, dhe mesatarja qëndron në qendër.
Për të adresuar këtë boshllëk, autorët krijuan një model që përfshin grupimin e tipareve. Në këtë model, individët përputhen duke adoptuar tipare që janë më të grumbulluara së bashku (p.sh., variacionet e besimit politik të së majtës ekstreme), në vend të mesatares së popullsisë (p.sh., pikëpamjet centriste). Nga ana tjetër, antikonformistët distancohen qëllimisht nga tiparet e moshatarëve të tyre, duke krijuar polarizim.
Duke përdorur simulime kompjuterike, ekipi analizoi sesi tiparet u përhapën nëpër popullata gjatë gjeneratave të shumta. Konformiteti shpesh çoi në grumbullimin e grupeve rreth tipareve specifike, por jo domosdoshmërisht rreth një mesatareje. Anti-konformizmi prodhoi një model krejtësisht të ndryshëm: një shpërndarje në formë U-je, me individë të grumbulluar në ekstreme dhe duke lënë mesin të populluar pak.
Një zbulim domethënës është se popullatat rrallë konvergojnë drejt një tipari të vetëm, përveç nëse imponohet supozimi joreal i kopjimit të përsosur të sjelljes. Përkundrazi, edhe variacionet e vogla në mënyrën se si individët interpretojnë ose pranojnë tiparet rezultojnë në diversitet të vazhdueshëm.
– Këto rezultate përputhen me atë që vërejmë në botën reale, ku praktikat dhe ideologjitë kulturore nuk janë mesatare, por ruajnë variacion të konsiderueshëm – thotë Denton.
Hulumtimi gjithashtu sfidon idenë se konformiteti gjithmonë çon në homogjenitet. Modeli tregon se në kushte të caktuara, konformiteti mund të ruajë diversitetin, ndërsa antikonformizmi përforcon polarizimin.
– Ky kuadër mund të ndihmojë në shpjegimin e sjelljes së votimit, tendencave të mediave sociale, apo edhe se si njerëzit gjykojnë vlerat në mjediset e grupit. Ai ofron një mënyrë për të kuptuar se si vendimet individuale grumbullohen në modele shoqërore, pavarësisht nëse kjo është ndërtimi i konsensusit apo polarizimi. Ky model mund të testohet në të dhënat e botës reale në studimet e ardhshme. Ne jemi të ngazëllyer për të parë nëse kjo kornizë funksionon në skenarë të ndryshëm. Qëllimi përfundimtar është të kuptojmë se si zgjedhjet individuale do të ndikojnë në të gjithë popullatën me kalimin e kohës, përfundon Denton.
